Camilla Läckberg jest dla mnie prawdziwą gwiazdą kryminału, choć specyficznego, bo raz, że szwedzkiego, a dwa, że społecznego. Powiedziałbym nawet, że jest jeśli nie współtwórczynią, to na pewno popularyzatorką tego ostatniego kanonu. Jej saga „Fjällbacka wprost mnie urzekła i stworzyłem dla określenia jej specyfiki termin „kryminał rodzinny”. Nie, nie dlatego, że bohaterowie powieści mordują się w ramach rodziny, ale że ukazuje w równowadze życie rodzinne protagonistów i ich życie zawodowe, czyli rozwiązywanie zagadek kryminalnych. Przeciwstawia się więc coraz powszechniejszemu trendowi do kreowania postaci śledczego w kontynuacji koncepcji popularnej już od czasów A.C. Doyla, a wychodzącej z przeświadczenia, że genialny (zaciekły, lub w inny sposób wybitny) bohater musi być w taki czy inny sposób upośledzony. Läckberg postawiła na tezę, wbrew powszechnemu stereotypowi, że przy odpowiednim wysiłku możliwe jest zachowanie normalnego życia rodzinnego i w miarę zdrowiej psychiki nawet jeśli się jest wybitnym detektywem. Nie każdy to lubi, ale mi się podoba. Niestety poznałem już wszystkie dotąd wydane powieści „Sagi o Fjällbace” i musiałem poszukać czegoś nowego.
Moim wyborem okazał się „Mentalista” otwierający nową serią powieściową „Mina Dabiri & Vincent Walder”. Tym razem nie jest to samodzielna praca Camilli, lecz duet autorski z Henrikiem Fexeusem, popularnym szwedzkim mentalistą. Wybrałem wydanie w formie audio, któremu głosu użyczył Jacek Rozenek (na podstawie wersji drukiem w tłumaczeniu Ingi Sawickiej).
Fabuły nie będę zdradzał. Powiem tylko, że jest zdecydowanie bardziej „amerykańska” niż dotąd u Läckberg. Oryginalna, logiczna, interesująca, lecz wolałem jednak jej poprzednie, samodzielne pomysły. Samej konstrukcji, stylowi, tempie, napięciu nie można nic zarzucić, ale…
Choć postacie wykreowano plastycznie i poprowadzono przekonująco, to aż narzucało mi się pytanie: - Czy inteligentny człowiek musi być popaprańcem? Jestem już zmęczony tymi upośledzonymi geniuszami – lekarze, detektywi, naukowcy… Jakaś chora moda - za dużo tego…
A co z ciekawostek? Szwedzkie realia zawsze są dla mnie bardzo interesujące. Tym razem zwróciłem uwagę na ich specyfikę na uczelniach – wszystkie wykłady są w sieci, więc student może siedzieć w domu zaoszczędzając na kosztach dojazdu
Niestety, pomimo ciekawostek wplecionych w narrację, w tle znalazła się bardzo szkodliwa scena, która brzmi długo, jest zarazem kulminacyjną, więc pozostaje w świadomości i podświadomości. To duży minus dzieła, a chodzi konkretnie o bardzo dalekie od rzeczywistości opisy śmierci przez utopienie. Brzmią jakby to była jedna z fajniejszych opcji, gdy tymczasem jest jedną z najgorszych. Właśnie dlatego waterboarding jest jedną z najbardziej skutecznych tortur. Przy okazji wiadomość, której w książce nie znajdziecie, a która może uratować komuś życie – nawet po dobie od epizodu przytopienia można zaliczyć zgon (wtórne utonięcie lub suche utonięcie), dlatego warto przebadać i obserwować delikwenta po podtopieniu lub podobnej przygodzie. Tego nie widać nie tylko w „Mentaliście”, ale w ogóle w literaturze ani w filmach, a warto o tym wiedzieć w razie czego.
W audiobooku słuchać sporo błędów, choć trudno orzec czy to sprawka lektora, czy niechlujstwa wydawcy. Inna sprawa, że błędy lektora też powinny zostać wyeliminowane, więc w sumie to zawsze wina wydawcy. Pomijając zaś błędy, to i tak Marcin Perchuć, który czytał wszystkie odcinki „Sagi o Fjällbace”, był zdecydowanie lepszy niż Rozenek.
Mimo wszystko wysłuchałem „Mentalisty” z dość dużym zadowoleniem i pewnie sięgnę po następną odsłonę przygód Miny i Vincenta. I mam nadzieję, że autorka znów wróci do formy z „Sagi o Fjällbace”, choć niekoniecznie w starym kanonie. Nowy również jest interesujący.
No i na koniec cytat z powieści jak znalazł na wybory:
„Definicja szaleństwa brzmi tak, że powtarzamy dokładnie to samo co wcześniej, wierząc, że teraz rezultat będzie inny niż poprzednim razem.”
P. S. Ukraina wciąż walczy nie tylko o swoją wolność, a my, choćby w pewnym stopniu, możemy pomóc jej obrońcom i obrończyniom, w tym także naszym chłopakom na wojnie. Każde wsparcie i każda wpłata się liczy! Można wspierać na różne sposoby, ale trzeba coś robić. Tutaj zrzutka na naszych medyków pola walki działających na froncie pomagam.pl/dfa8df
