"Pleasure of Thinking" Wang Xiaobo - O Chinach z zewnątrz i z wewnątrz

Wang Xiaobo

Pleasure of Thinking

Tytuł oryginału: Sīwéi de lèqù (思维的乐趣)

Tłumaczenie: Yan Yan

Wydawnictwo: Penguin Books

Seria: Penguin Modern Classics

Liczba stron: 224

Format: papier

  

Bywa, że człowieczy żywot nie różni się zbytnio od ruletki, bowiem o tym, w jakich warunkach przychodzi nam egzystować, nierzadko decydują siły, na które mamy znikomy wpływ. W takich okolicznościach, kiedy lata naszego ziemskiego żywota zbiegają się z wydarzeniami spod znaku historii przez wielkie H, człowiek staje się pyłkiem, bezlitośnie targanym podmuchami kapryśnego losu. Źródłem owych turbulencji mogą być decyzje wszelakiej maści decydentów, pragnących udoskonalić rodzaj ludzki – niezbędne poprawki z reguły wprowadza się siłą, stosując szeroki wachlarz różnych środków przymusu. Zniewoleniu, podporządkowaniu, inwigilacji czy kontroli poddanych zostaje wiele aspektów rzeczywistości, co w praktyce oznaczana, że wolność jednostki zostaje drastycznie zredukowana. W takich właśnie momentach oazą niezależności pozostaje człowieczy umysł, a jedną z nielicznych (choć niekoniecznie dozwolonych) przyjemności staje się myślenie. Przypomina nam o tym chiński pisarz Wang Xiaobo (1952 – 1997), autor zbioru esejów wydanych pod wymownym tytułem Pleasure of Thinking (Przyjemność myślenia).

Liu Cixin „O mrówkach i dinozaurach” - DNF 👎

Z prozą pióra Liu Cixin, chińskiego inżyniera i pisarza SF, miałem już okazję się zetknąć. Pierwsza powieść jego trylogii „Wspomnienie o przeszłości Ziemi” zatytułowana „Problem trzech ciał” wręcz mnie zachwyciła. Druga, „Ciemny las”, podobała mi się już dużo mniej, tak, że do trzeciej już nie podchodziłem. Dla odmiany, by dać autorowi ponowną szansę, sięgnąłem po samodzielną powieść „O mrówkach i dinozaurach” w wersji audio w interpretacji Wojciecha Stagenalskiego.

DNF. Nie dałem rady. Szkoda na to czasu. Wiem, że jest to alegoria i porównuje się ją do „Folwarku zwierzęcego” Orwella, ale to tak, jakby trabanta porównywać do mustanga. I to samochód, i to samochód, ale...

Orwel swoje zwierzęta uczynił ludzkimi, a Liu Cixin pozostawił zwierzęcymi. I powieść odrzucała mnie już od pierwszych chwil. Mrówki czyszczące zęby tyranozaura! Co za bzdura! Zdechłby ze starości zanim by oczyściły ząbki tej wielkości. No i tyranozaur patrzący na mrówki - chyba musiał mieć oczy sokoła. Żenada. Of pierwszych chwil wszystko brzmiało głupawo, płytko, siermiężnie i jak pisane na siłę. Nie dałem rady. Jest tyle lepszych książek, które są mądre i głębokie, zachwycają pięknem języka albo przynajmniej bawią i relaksują. Są nawet takie, które mają to wszystko jednocześnie. Ta pozycja... Szkoda czasu...

P. S. Ukraina wciąż walczy nie tylko o swoją wolność, a my, choćby w pewnym stopniu, możemy pomóc jej obrońcom i obrończyniom, w tym także naszym chłopakom na wojnie. Każde wsparcie i każda wpłata się liczy! Można wspierać na różne sposoby, ale trzeba coś robić. Tutaj zrzutka na naszych medyków pola walki działających na froncie pomagam.pl/dfa8df

"Kroniki dziwnych bestii" Yan Ge - Bestiariusz ludzkich niegodziwości

Kroniki dziwnych bestii

Yan Ge

Tytuł oryginału: Yì shòu zhì

Tłumaczenie: Joanna Karmasz

Wydawnictwo: Tajfuny

Liczba stron: 272

Format: papier

 

 

Jakże trudno pogodzić się ze świadomością, że zwykli ludzie, niczym się od nas nie różniący, prowadzący zbliżoną do nas egzystencję, naznaczoną chwilami smutki i radości, w (nie)sprzyjających okolicznościach mogą zamienić się w oprawców, bezwzględnie krzywdzących czy zgładzających innych – zdecydowanie łatwiej jest przyjąć do wiadomości, że za wszelakiej maści zło odpowiedzialne są najróżniejsze monstra, o szkaradnym wyglądzie i bezdusznym zachowaniu. Wyrazem tej podświadomej chęci antropomorfizacji najgorszych ludzkich przywar i oddzielenia ich od człowieka, są szeroko rozpowszechnione portrety bestii, występujące w wielu mitach, podaniach czy przypowieściach. W niemal każdej kulturze odnaleźć możemy wyobrażenia kreatur, będących kwintesencją podłości i okrucieństwa. Cóż jednak, gdy bliżej przyjrzymy się owym stworom? Czy przy lepszym poznaniu nadal będą one wzbudzać strach, niechęć czy obrzydzenie? Przekonajmy się, sięgając po Kroniki dziwnych bestii autorstwa urodzonej w 1984 r. chińskiej pisarki Dai Yuexing, znanej lepiej pod literackim pseudonimem Yan Ge.

 

"Złote czasy" Wang Xiaobo - O latach płynących jak woda

Złote czasy

Wang Xiaobo

Tytuł oryginału: Huángjīn shídài

Tłumaczenie: Katarzyna Sarek

Wydawnictwo: PIW

Seria: Proza Dalekiego Wschodu 

Liczba stron: 280

 

 

Czy kamień wypolerowany naszym tyłkiem jest ładniejszy od tego, którego rzeźbi jedynie erozja? Wydaje się, że na pierwszy rzut oka różnica jest niemal niedostrzegalna, a skoro tak, to po cóż siadać na głazie i ronić gorzkie łzy nad swym żywotem? Nie może być przecież tak, że nasz pobyt na ziemskim padole sprowadza się jeno do bólu, cierpienia i zgrzytania zębów. Sztuką nie jest jęczenie, sztuką jest natomiast dostrzeżenie tych pięknych i jakże ulotnych momentów w naszej egzystencji – a o tym, że warto je cenić i pielęgnować przypomina nam choćby Wang Xiaobo, autor powieści Złote czasy.

Genialna niedoróbka, czyli Ciemny las Liu Cixina

audiobook

Liu Cixin

Ciemny las

Orig. 黑暗森林
cykl: Wspomnienie o przeszłości Ziemi (tom 2)
(Remembrance of Earth's Past #2)
tłumaczenie: Andrzej Jankowski
głosu użyczył: Wojciech Stagenalski
Dom Wydawniczy Rebis 2017
ISBN: 9788380622531

Po poznaniu wnoszącej ożywczy powiew świeżości do będącego ostatnio w niejakim zastoju klasycznego science fiction powieści Problem trzech ciał otwierającej trylogię Wspomnienie o przeszłości Ziemi pióra chińskiego pisarza Liu Cixina nie jest pewnie dla nikogo zaskoczeniem, że musiałem się skusić i na drugą odsłonę tego dzieła. Ponownie wybrałem książkę czytaną w interpretacji Wojciecha Stagenalskiego, który – od razu to podkreślę – ze swego zadania wywiązał się znakomicie.

Dai Sijie "Kompleks sędziego Di" - Wojaże chińskiego psychoanalityka

Kompleks sędziego Di

Dai Sijie

Tytuł oryginału: Le complexe de Di

Tłumaczenie: Krystyna Sławińska

Wydawnictwo: MUZA S.A.

Liczba stron: 352

 

 

 

Błędny rycerz ratujący z opresji damę swojego serca to atrakcyjny motyw literacki, za sprawą którego można wprowadzić czytelnika w świat przygód rozgrywających się w niezwykłych krainach. W dodatku wątek ów jest na tyle uniwersalny, że z powodzeniem można go trawestować i bawić się nim, dostosowując go do współczesnych realiów, uzyskując oryginalne historie z intrygującą wymową. Najlepszym tego przykładem jest powieść Kompleks sędziego Di, pióra Sijie Dai (ur. 1954), pochodzącego z Chin francuskiego pisarza i reżysera.

Na miarę XXI wieku - Cixin Liu i jego Problem trzech ciał

Cixin Liu

Problem trzech ciał

trylogia Wspomnienie o przeszłości Ziemi, tom 1
tłumacz: Andrzej Jankowski
lektor: Wojciech Stagenalski
wydawnictwo: REBIS 2017
ISBN: 978-83-806-2159-6

Cixin Liu to nazwisko, które na pewno nie jest obce nikomu, kto się interesuje fantastyką naukową, choć nie każdy czytał cokolwiek, co wyszło spod pióra tego wielokrotnie nagradzanego współczesnego chińskiego pisarza SF. Opublikowana w 2008 roku powieść Problem trzech ciał otwierająca trylogię Wspomnienie o przeszłości Ziemi narobiła wielkiego zamieszania na rynku wydawniczym i szturmem podbiła najpierw chińskie a potem amerykańskie listy bestsellerów. Było to prawdziwe objawienie, które porównywano do kamieni milowych science fiction i ponadczasowych dzieł s.f. takich jak Fundacja czy Diuna. Szkoda tylko, że o sukcesach naszej współczesnej SF na taką skalę możemy sobie tylko pofantazjować. Aż się łza w oku kręci, gdy wspomnę Mistrza Stanisława oraz jego osiągnięcia, które wyznaczały trendy i poruszały umysły czytelników na całym świecie.

Xiaobo Wang "Miłość w czasach rewolucji" - Rewolucja to czas przegranych losów

Miłość w czasach rewolucji

Xiaobo Wang

Tytuł oryginału: Gémìng shíqí de àiqíng

Tłumaczenie: Katarzyna Sarek

Wydawnictwo: PIW

Seria: Proza Dalekiego Wschodu

Liczba stron: 240

(…) ludzie nieustannie mają dziwaczne myśli, których nie są w stanie ani ujarzmić, ani wyjaśnić [1]. Co prawda, można próbować, ale jeśli ma się do czynienia z kłębowiskiem przypominającym plątaninę nieustannie wijących się węży, usiłowania te z góry skazane na niepowodzenie. Tyle, że nie tylko to, co schludne i uporządkowane jest piękne. Chaos również może posiadać nieodparty urok, o czym przekona się czytelnik, który zdecyduje się sięgnąć po powieść Miłość w czasach rewolucji, autorstwa chińskiego pisarza Wanga Xiaobo (1952 – 1997).

 

Tie Ning "Kobiety w kąpieli" - Rewolucja to przemoc

Kobiety w kąpieli

Tie Ning

Tytuł oryginału: Da Yu Nü

Tłumaczenie (z j. ang.): Anna Gralak

Wydawnictwo: Znak Literanova

Liczba stron: 560

 

 

 

 

Wielkie historyczne przemiany oddziałują na społeczeństwo podobnie jak kamień rzucony do stojącej wody. Zataczają one potężne kręgi, które wpływają na życie całej rzeszy ludzi. A im bardziej wizjonerskie i śmiałe plany im towarzyszą, tym dotkliwiej odczuwalne są ich echa. Boleśnie przekonali się o tym choćby nieszczęśnicy, którzy mieli wątpliwą przyjemność uczestniczenia w Wielkiej Proletariackiej Rewolucji Kulturalnej, którą przeprowadzono w Chińskiej Republice Ludowej w latach 1966 – 1976. Przeobrażenia zainicjowane przez Mao Zedonga, którym towarzyszył slogan nakazujący zwalczać cztery starocie (tj. stare idee, dawną kulturę, zwyczaje i obyczaje) doprowadziły do śmierci ogromnej liczby ludzi (wg niektórych źródeł są to nawet 2 miliony) oraz nieodwracalnego uszczerbku na dziedzictwie kulturowym Państwa Środka. Spustoszeniu uległa też psychika młodego pokolenia, na której swoje piętno odcisnęły zaznany terror oraz kompletna negacja dotychczasowych wartości. Konsekwencje dorastania w okresie Rewolucji Kulturalnej bardzo ciekawie przedstawiła Tie Ning (ur. 1957), chińska pisarka i autorka powieści Kobiety w kąpieli.

 

Sue Chun "Chińska lalka" - Męki dorastania

Chińska lalka

Sue Chun

Tytuł oryginału: Beijing Wawa

Tłumaczenie (z j. ang.): Małgorzata Dobrowolska

Wydawnictwo: Prószyński i S-ka

Liczba stron: 200

 

 

 

 

Dojrzewanie to życiowy etap, przez który przechodzi każdy z nas. Przeobrażeniom biologicznym, jakim ulega nasze ciało towarzyszy kształtowanie się osobowości oraz konstytuowanie się stosunku wobec innych osobników (tej samej bądź przeciwnej płci). Ponadto stopniowo coraz bardziej uzmysławiamy sobie fakt, że jako jednostki jesteśmy członkami społeczności, w której bytowanie wiąże się z przestrzeganiem całego szeregu zasad i reguł. Nieodzowną częścią dorastania jest też etap buntu wobec zastanej rzeczywistości – na ogół świat sprawia wrażenie układanki opartej na niesprawiedliwości, podłości i absurdzie, a młodzieńcza naiwność każe wierzyć, że możliwe jest wprowadzenie zmian, dzięki którym stanie się on miejscem lepszym do życia. Z uwagi na uniwersalność doświadczeń i przeżyć towarzyszących wkraczaniu w dorosłość, proces ten przebiega bardzo podobnie, niezależnie od szerokości czy długości geograficznej. Aby się o tym przekonać, warto sięgnąć choćby po Chińską lalkę, książkę autorstwa Chun Sue (ur. 1983), chińskiej pisarki i poetki.

Xianliang Zhang "Zupa z trawy. Dziennik z chińskiego gułagu" - Głód a człowieczeństwo

Zupa z trawy. Dziennik z chińskiego gułagu

Xianliang Zhang

Tytuł oryginału: Fan-nao jiu shi zhi-hui

Tłumaczenie: Magdalena Słysz

Wydawnictwo: Iskry

Liczba stron: 246

 

 

 

Narzucanie swojej wizji świata nierzadko spotyka się z oporem, który, przynajmniej pozornie, najłatwiej jest przełamać siłą. Tym bardziej, że przemoc to sprawdzone narzędzie, którym ludzkość posługuje się od wieków. Co zrozumiałe, brutalność ucisku i uciemiężenia skrywana jest pod szerokim wachlarzem eufemizmów, a stosowaniu agresji nadaje się znamiona konieczności i nieuchronności. Miejscem, w którym w życie wciela się nie wypowiadane na głos ideały traktujące o zbawiennej działalności przemocy są wszelakiej maści obozy pracy – kwestie reedukacji poprzez przymusowe roboty testowano w całej rzeszy krajów, począwszy od III Rzeszy i ZSRR, poprzez II RP, na Korei Północnej i Chinach skończywszy. To właśnie do Państwa Środka trafia czytelnik, który zdecyduje się na lekturę książki Zupa z trawy. Dziennik z chińskiego gułagu, pióra Xianlianga Zhanga (1936 – 2014).

Lao Sze "Rozwód" - Rozbicie miseczki z ryżem

Rozwód

Lao Sze

Tytuł oryginału:  Líhūn

Tłumaczenie: Tadeusz Żbikowski

Wydawnictwo: Książka i Wiedza

Liczba stron: 380

 

 

 

 

Doskonałym źródłem czytelniczych inspiracji jest sama literatura, o czym przekonałem się za sprawą lektury Rozwodu. Po powieść autorstwa Lao Sze (1899 – 1966) sięgnąłem za sprawą krótkiego napomknienia o chińskim pisarzu, które pojawiło się na łamach opowiadania The Crushed Pellet (Zgnieciona kulka) pióra Kaikō Takeshiego. Postać chińskiego artysty okazała się na tyle interesująca (owiana mgiełką tajemnicy śmierć, działalność na rzecz ChRL, miano jednego z najwybitniejszych przedstawicieli XX-wiecznej chińskiej literatury, itd.), że postanowiłem zapoznać się z jego twórczością, a pierwszą pozycją, z jaką się zetknąłem był właśnie Rozwód.

"China Men" Maxine Hong Kingston, czyli o zamorskich podróżach

China Men

Maxine Hong Kingston

Tytuł oryginału: China Men

Tłumaczenie: Dorota Murawska

Wydawnictwo: PIW

Seria: Współczesna Proza Światowa

Liczba stron: 244

 

 

 

 

Ziemia obiecana, Eldorado, kraj nieograniczonych możliwości to tylko garść określeń, jakich rzesze emigrantów na przestrzeni lat używały mówiąc o Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. USA  praktycznie od momentu uzyskania niepodległości jest miejscem, do którego ściągają poszukiwacze bogactwa, przygód oraz sukcesu – wciąż żywy jest mit, zgodnie z którym w Ameryce każdy może osiągnąć zamierzony cel, bez względu na pochodzenie, kolor skóry czy kapitał początkowy. Zważywszy na to, że literatura w ogromnej mierze odzwierciedla zjawiska socjologiczne, kluczowe dla danych nacji oraz narodów, absolutnie nie dziwi fakt, że pośród książek wiele jest pozycji traktujących o poszukiwaniu chleba poza granicami ojczyzny. Temat emigracji nieobcy jest Polakom, ale równie dużo w tej materii mają do powiedzenia obywatele Chin, o czym możemy przekonać się dzięki lekturze książki China Men autorstwa Maxine Hong Kingston.

Eileen Chang "Czerwona róża, biała róża" - Bolesne kwiaty miłości

Czerwona róża, biała róża

Eileen Chang

Tytuł oryginału:  Qing cheng zhi lian

Tłumaczenie: Katarzyna Kulpa

Wydawnictwo: W.A.B.

Seria: Nowy Kanon

Liczba stron: 296

W otaczającej nas rzeczywistości występuje mnóstwo par wielkości pozornie się wykluczających, sprzecznych czy stanowiących swoje przeciwieństwo, które mimo diametralnie odmiennych natur współegzystują ze sobą splecione w sposób niemal nierozerwalny, wzajemnie się uzupełniając, będąc dopełnieniem i dopowiedzeniem. Tak jak każdej nocy towarzyszy dzień, jak światło igra z ciemnością, tak miłość łączy się z nienawiścią, co znakomicie zaprezentowała Eileen Chang w swoim zbiorze opowiadań Czerwona róża, biała róża.

Ściąć prawicowe drzewa

Zielonodrzew

Xianliang Zhang

Tytuł oryginału:  Lu hua shu

Tłumaczenie: Anna i Jerzy Abkowiczowie

Wydawnictwo: Śląsk

Liczba stron: 151

 

 

 

 

Przypadek to nieodłączona część ludzkiego żywota, o czym regularnie przekonuje się każdy z nas. Los często lubi płatać nam figle, ale strojone z nas żarty niekiedy wychodzą nam na dobre. Tak było w moim przypadku, kiedy zdecydowałem się odwiedzić jedną z lokalnych bibliotek w moim mieście w poszukiwaniu dalekowschodniej literatury. Przeglądając katalog nazwisk, mój wzrok zahaczył o Chińczyka Xianlianga Zhanga. Umysł podpowiadał mi, że godność tego pana nie powinna mi być obca i przez złośliwą koincydencję zlała mi się ona z nazwiskiem innego chińskiego literata Xiaobo Liu, laureata literackiej nagrody Nobla. Gdy wróciłem do domu i sprawdziłem dane jegomościa, którego książkę wypożyczyłem, zatytułowaną Zielonodrzew, przekonałem się jak kiepska jest moja pamięć. Ale dzięki temu poznałem osobnika, po którego twórczość być może jeszcze długo nie zdecydowałbym się sięgnąć.

Eileen Chang "Gorzkie spotkanie" - Kwitnąca róża, ciekawe czasy

Gorzkie spotkanie

Eileen Chang 

Tytuł oryginału: Xiao Tuanyuan

Tłumaczenie: Katarzyna Kulpa

Wydawnictwo: W.A.B.

Seria: Nowy Kanon

Liczba stron: 336

 

 

 

 

 

Obyś żył w ciekawych czasach – to jedna ze starożytnych chińskich klątw, rzucana pod adresem wyjątkowo nielubianych osobników. Cóż może być bowiem gorszego od egzystencji w tym wycinku historii, w którym dzieje się wyjątkowo dużo? Wojny, zarazy, przewroty na szczytach władzy, knowania, intrygi, rewolucje, insurekcje, monumentalne bitwy, klęski żywiołowe, skandale, afery – wszystko to prezentuje się całkiem nieźle, tj. intrygująco, ale jedynie z odpowiednio dalekiej perspektywy, np. historycznej. Sprawy przybierają natomiast zupełnie innego obrotu, kiedy sami znajdujemy się w epicentrum przemian, diametralnie zmieniających wizerunek kraju, narodu, całego kontynentu czy też świata. Potęga działających ponad naszymi głowami sił, na które nie mamy niemal żadnego wpływu idealnie unaocznia naszą niemoc, miałkość. Jesteśmy niczym kurz, który na wzburzonym wietrze historii wznosi się po to, by za chwilę opaść i gęsto zaścielić ziemię. Nikt jednak nie wybiera pory, w jakiej przychodzi mu bytować na tym łez padole, za to każdy stara się dźwigać brzemię losu, jakie przypadło mu w udziale. O tym jak prezentowało się życie Eileen Chang w czasach, które niewątpliwie zasługują na miano interesujących, możemy przekonać się za sprawą lektury Gorzkie spotkanie.

Mo Yan "Kraina wódki" - W oparach alkoholu i absurdu

Kraina Wódki

Yan Mo

Tytuł oryginału: Jiu Guo

Tłumaczenie: Katarzyna Kulpa

Wydawnictwo: W.A.B.

Seria: Don Kichot i Sancho Pansa

Liczba stron: 496

Etanol, który można opisać wzorem C₂H₅OH, to szeroko rozpowszechniony organiczny związek chemiczny z grupy alkoholi monohydrokyslowych (zawierających jedną grupę –OH). W pokojowej temperaturze to bezbarwna ciecz, którą łatwo rozpoznać z racji charakterystycznego zapachu oraz cierpkiego, mocnego smaku. Alkohol etylowy znajduje szerokie zastosowanie w przemyśle, chociaż większość populacji kojarzy go głównie za sprawą jego właściwości spożywczych. W naszym kraju szczególną popularnością cieszy się 40 % roztwór alkoholu etylowego rozpuszczonego w wodzie, potocznie określany mianem wódki. Chociaż gwoli ścisłości należy dodać, że wódka to nie tylko woda i etanol. W wyniku procesu fermentacji, szczególnie, jeśli jest ona prowadzona przy użyciu drożdży, obok alkoholu etylowego powstaje szereg substancji ubocznych, takich jak gliceryna, kwasy organiczne, alkohole wyższe, metanol, aldehydy oraz estry (ale bez obaw – w samym zacierze, objętość produktów niepożądanych nie przekracza z reguły 1 %). Część tych związków w trakcie destylacji pozostaje w wywarze, ale znakomita większość z uwagi na tworzone mieszaniny azeotropowe oddestylowuje razem z wodą i etanolem. W konsekwencji wódka to głównie H₂O i C₂H₅OH, ale nie można zapominać o plejadzie innych substancji, które nierzadko decydują o specyficznych właściwościach danego trunku. Sam alkohol jest tak stary jak ludzka cywilizacja, towarzysząc jej niemal od zarania. Z tego względu tej popularnej używki nie mogło zabraknąć w świecie kreowanym przez literackich mistrzów słowa. Przeważnie jednak etanol gra role podrzędne, poślednie, zadowalając się napomknięciem o nim przy opisie suto zastawionych stołów, uginających się pod naporem bogactwa jadła i trunków, czy wspomnieniem o pijaku, który za sprawą alkoholu tapla się teraz w egzystencjalnym mule, utraciwszy wszystko, co stanowiło jakąkolwiek wartość w życiu. Ale parafrazując sławetne „Czego to człowiek nie wymyśli?”, można zapytać „O czym to człowiek nie napisze?”, aby następnie dziwować się lekturą, w której pierwsze skrzypce gra alkohol, ba, gdzie już w tytule pojawia się wódka! Powieść, o której mowa, której to chciałbym dzisiaj poświęcić kilka zdań to Kraina wódki, autorstwa Mo Yana.