Andrzej Zbych* „Stawka większej niż życie” -jak już, lepiej nie książka

Któż z męskiej części polskiej populacji nie oglądał kiedyś, choćby mimo woli, „Stawki większej niż życie” z niezapomnianym Stanisławem Mikulskim (1929-2014) w roli polskiego komunistycznego superszpiega Hansa Klossa? Popularność tego serialu, wciąż na okrągło przypominanego na różnych kanałach TV, utrzymująca się mimo działań płatnych prześmiewców PRL, jest wraz z reakcjami na podobne seriale (choćby „Czterej pancerni i pies”), przyczynkiem do poważniejszej analizy socjologiczno historycznej. Ponieważ serial był hitem, nie tylko w Polsce i w Układzie Warszawskim, na jego podstawie powstał komiks, który również okazał się sukcesem wydawniczym. Logicznym pójściem za ciosem była i książka (pióra Andrzeja Zbycha*), forma pośrednia między powieścią, a zbiorem opowiadań.

"Ekspansja" na ekranie - wrażenia w porównaniu z książką

Ekspansja

tytuł oryg.

The Expanse

(2015-2022)
prod. USA
ilość sezonów: 6
ilość odcinków: 62

Za mną już osiem powieści (tzw. główne części) cyklu „Ekspansja” amerykańskiej spółki autorskiej Daniela Abrahama i Ty Francka, firmujących to dzieło pod wspólnym pseudonimem James S.A. Corey. Już ostrzę sobie ząbki na dziewiątą odsłonę serii - „Upadek Lewiatana”, ale postanowiłem w przerwie obejrzeć ekranizację „Ekspansji”, która otrzymuje na portalach filmowych wyjątkowo wysokie oceny. Co z tego wyszło?

4 Blocks (2017) - dzisiejsze mafie w Berlinie

4 Blocks (2017)

produkcja:
Niemcy
Wiedemann & Berg Television
Quirin Berg
Max Wiedemann
Eva Stadler
reżyseria:
Marvin Kren
Oliver Hirschbiegel
Özgür Yıldırım
scenariusz:
Richard Kropf
Bob Konrad
Hanno Hackfort
Marvin Kren
Benjamin Hessler
Niko Schulz-Dornburg
Felix Charin
w rolach głównych:
Kida Khodr Ramadan
Almila Bagriacik
Veysel Gelin
Maryam Zaree
Oliver Masucci
Karolina Łodyga

„4 Blocks” to tytuł niebyt krzykliwy, „nie kojarzy się”, może dlatego ten niemiecki serial składający się z trzech sezonów (19 odcinków) nie zdobył wielkiej popularności, przynajmniej w Polsce, mimo wysokich ocen zarówno widzów, jak krytyki. Zasiadając do obejrzenia pierwszego odcinka nie bardzo wiedziałem, czego się spodziewać.

„Bastion” - serial vs. powieść

Bastion

The Stand (2020)

prod. USA
obsada:
James Marsden - Stu Redman
Odessa Young - Frannie Goldsmith
Whoopi Goldberg - Matka Abagail Freemantle
Alexander Skarsgård - Randall Flagg
Jovan Adepo - Larry Underwood
Gordon Cormier - Joe
Irene Bedard - Ray Brentner
Amber Heard - Nadine Cross
i inni

„Bastion” („The Stand”, 1978) jest chyba najgrubszą oraz jedną z najbardziej znanych powieści Stephena Kinga, amerykańskiego pisarza specjalizującego się w produkcji powieści grozy. Piszę w produkcji, gdyż mimo świetnego pióra, przynajmniej w moim odczuciu, większość jego dzieł nosi elementy sztampy i pisania pod określone założenia marketingowe. „Bastion” mnie nie zachwycił, choć z drugiej strony do połowy był naprawdę świetny, więc dość chętnie dałem się skusić na obejrzenie jego ekranizacji w postaci jednosezonowego, dziewięcioodcinkowego miniserialu pod tym samym co książka tytułem. Ciekaw byłem, czy serialowi będzie bliżej do lepszej połowy wersji powieściowej, czy też do negatywnych odczuć z pozostałej części lektury; czy wykorzysta zalety apokaliptycznej wizji Kinga i wciągającej atmosfery wczesnego postaopo, czy też polegnie koncentrując się na tym, co mi się nie podobało.

„Król” Twardocha na małym ekranie

Król (2020)

reżyseria:
Jan P. Matuszyński
scenariusz:
Łukasz M. Maciejewski
Dana Łukasińska
Szczepan Twardoch
zdjęcia:
Kacper Fertacz

W zeszłym roku lekturą sierpnia w moim, czyli rawskim, Dyskusyjnym Klubie Książki był „Król” (2016) Szczepana Twardocha, który mimo pewnych niedociągnięć urzekł mnie genialnie wykreowaną atmosferą międzywojnia w kręgach żydowskiego warszawskiego półświatka i gangsterki. Skusiłem się więc i na obejrzenie ekranizacji – chodzi o miniserial pod tym samym tytułem, którego premiera miała miejsce w 2020 roku i w którym zagrała cała plejada naszych rodzimych znanych aktorów.

Czarne lustro (Black Mirror) - nie aż tak dobre, jak mówią krytycy

Czarne lustro (2011)

(oryg. Black Mirror)
produkcja:

Wielka Brytania

Zeppotron

Charlie Brooker

W 2011 rozpoczęto na Channel 4, a potem na Netflixie, emisję brytyjskiego serialu „Czarne lustro”. Produkcja zostałą doceniona, szczególnie przez krytyków i widzów w USA, między innymi wzbudziła zachwyt Stephena Kinga, więc i ja w końcu postanowiłem ją poznać.

Cienie Calendy - serial prześwietny, choć mniej znany

Cienie Calendy

(hiszp. Luna, el misterio de Calenda)
pierwsza emisja:
2012-2013 na kanale Antena 3
twórcy:
Daniel Écija
Laura Belloso
David Bermejo

(Hiszpania)

Już jakiś czas temu doszły mnie zachęcające opinie o stosunkowo mało u nas znanym hiszpańskim serialu „Cienie Calendy”, więc postanowiłem sam spróbować. Na początku mały zgrzyt, no bo jak zwykle polski tytuł ni z gruszki, ni z pietruszki w odniesieniu do oryginalnego, ale to już chyba taki nasz narodowy rys. A potem?

Cormoran Strike - serial ma już pięć sezonów

Jakiś czas temu poznałem tworzące cykl „Cormoran Strike” pięć* powieści pióra Joanne Murray ukrywającej się na ich okładkach pod pseudonimem Robert Galbraith, a znanej najbardziej jako J.K. Rowling, której sztandarowa seria powieściowa to znany wszystkim „Harry Potter”. „Cormoran” był jednym z moich najbardziej satysfakcjonujących spotkań z beletrystyką kryminalną, więc postanowiłem poznać i ekranizację – składający się z pięciu krótkich sezonów serial również zatytułowany „Cormoran Strike”, który swoją premierę miał w 2017. Produkcja oczywiście brytyjska (oryginalny tytuł „Strike” lub w dystrybucji międzynarodowej „C.B. Strike”).

Pacyfik (2010) - epicko, realistycznie i poruszająco

Pacyfik

(The Pacific)

produkcja: Steven Spielberg, Tom Hanks i Gary Goetzman we współpracy z HBO, DreamWorks, Playtone i Seven Network

Coś mnie naszło i postanowiłem sobie przypomnieć miniserial „Pacyfik”, dziesięcioodcinkowe epickie dzieło powstałe w kooperacji amerykańsko-australijskiej, które ujrzało światło dzienne w 2010 roku.

„Kasztanowy ludzik” - książka czy serial?

Søren Sveistrup

Kasztanowy ludzik

Original title:
Kastanjemanden
(First published June 6, 2018)
tłumaczenie:
Justyna Haber-Biały
czyta:
Krzysztof Plewako-Szczerbiński
audiobook published
October 2, 2019 by Wydawnictwo W.A.B.

Powieść „Kasztanowy ludzik” pióra duńskiego pisarza i scenarzysty Sørena Sveistrupa szybko stała się znana wśród gustujących w kryminałach i pokrewnych gatunkach, a zainteresowanie nią jeszcze wzrosło po premierze sześcioodcinkowego miniserialu pod tym samym tytułem. Postanowiłem najpierw poznać powieść, zaś serial obejrzeć po. Wybrałem wydanie audio, w którym książkę czyta Krzysztof Plewako-Szczerbiński. Nie jest to, delikatnie mówiąc, mój ulubiony lektor, ze względu na jego specyficzną manierę interpretacji tekstu zbyt daleko odchodzącą od zwykłego czytania i zarazem zbytnio się zbliżającą do aktorzenia niektórych lektorek, którego wręcz nie cierpię, ale jak się okazało, nie miało to później żadnego znaczenia, podobnie jak niedostatki tłumaczenia (na przykład powtórzenia) wyraźnie zauważalne nawet w wersji audio.

Kwarantanna (2016) - niezapomniane emocje

Kwarantanna

(ang. Containment)
produkcja:
USA (Eyeworks, My So-Called Company oraz Warner Bros. Television)

W 2016 miała miejsce premiera „Kwarantanny”, serialu składającego się z 13 odcinków i będącego adaptacją belgijskiego serialu „Cordon”.

W Atlancie wybucha groźna epidemia. Władze podejmują decyzję o objęciu kwarantanną części miasta, w której doszło do zakażeń i pojawiły się pierwsze ofiary. W celu zapewnienia skuteczności kwarantanny zagrożony rejon odcięto od reszty kraju i otoczono kordonem policji oraz płotem pod napięciem rozdzielając rodziny, znajomych i zakochanych.

Temat nie jest nowy ani w literaturze, ani w filmie, ale chyba tym razem udało się stworzyć obraz wyjątkowo emocjonujący, wyrywający widza z fotela i nie dający się oderwać od ekranu. To prawdziwa gratka nie tylko dla miłośników filmów katastroficznych czy postapo (choć tutaj nie jest to jeszcze post, a raczej przed apo lub omc apo – o mało co apokalipsa). Okazuje się, że nawet moja piękniejsza połowa, która w takich gatunkach raczej nie gustuje, od pierwszego do ostatniego momentu oglądała z zapartym tchem i dała „Kwarantannie” maksa.

Jest wiele bardzo dobrych seriali, wiele może nawet bardziej wartościowych niż „Containment”, jednak chyba niewiele jest takich, które u widza wywołują podobne emocje i aż do tego stopnia go wciągają.

Gorąco polecam

Wasz Andrew

P. S. Ukraina wciąż walczy nie tylko o swoją wolność, a my, choćby w pewnym stopniu, możemy pomóc jej obrońcom i obrończyniom, w tym także naszym chłopakom na wojnie. Każde wsparcie i każda wpłata się liczy! Można wspierać na różne sposoby, ale trzeba coś robić. Tutaj zrzutka na naszych medyków pola walki działających na froncie https://zrzutka.pl/nc3hm5

„Chance” - niezwykle interesujący serial wymykający się prostym etykietkom

Chance

W 2016 rozpoczęto emitowanie pierwszego z dwóch sezonów (po 10 odcinków każdy) serialu „Chance” (produkcja Nutmegger, Kem Nunn Stories, Inc., Groundswell Productions oraz Fox 21 Television Studios), który jest luźną adaptacją powieści o tym samym tytule autorstwa Kema Nunna. Główną rolę otrzymał znany z serialu „Dr House” Hugh Laurie; znów gra lekarza, tym razem neuropsychiatrę Eldona Chance’a.

„Dr House’a” oglądałem początkowo z zainteresowaniem, ale potem mnie kompletnie znudził i nie obejrzałem całości, więc do „Chanca” podchodziłem jak pies do jeża, ale w końcu ugryzłem.

Chance jest pełen problemów, zarówno uświadamianych (rodzinnych), jak i nieuświadamianych (z samym sobą) Wszystko to zaczyna wyłazić w praniu, a konkretnie, gdy zdarza się coś, co wybija go z rutyny. Nawiązuje bliższą znajomość z pacjentką, która okazuje się prawdziwą femme fatale uwikłaną w ciemnie sprawki.

W serialu wszystko, zwłaszcza na początku, dzieje się powoli, więc pierwszych kilka odcinków może zniechęcić oczekujących wielkiego napięcia czy szybkich akcji; to wszystko będzie, ale później.

Wspomniana powolność jest wielką zaletą – dodaje realizmu, gdy śledzimy jak Chance niespiesznie, ale nieubłaganie wciągany jest w bagno świata, z którego przybyła jego pacjentka. Świata ciemności i przemocy. Dokładniej fabuły nie będę przybliżał, bo warto wszystko odkrywać samemu.

Gdyby tylko na tej historii sprawa się skończyła, a drugi sezon stanowił nowe zagadnienie, serial byłby po prostu dobry. Jednak okazuje się, że zamknięty już epizod z życia doktora zmienił jego samego na tyle, że w drugim sezonie wywraca całe swoje życie do góry nogami, a jest to przemiana obfitująca w dramatyczne wydarzenia. W konsekwencji mamy ewolucję serialu od romansu i dramatu psychologicznego do pełnokrwistego miksu thrillera, kryminału i sensacji. Genialnie udało się utrzymać niemal do samego końca tą powolność schodzenia po równi pochyłej - od szarego życia do świata przemocy i zabijania.

Siłą „Chance’a” jest również klimat, którego specyfikę trudno opisać oraz świetnie wykreowane dylematy moralne stawiające bohaterów w sytuacjach wymagających jednoznacznego określenia priorytetów oraz zaskakująco interesująca gra towarzyszących Lauriemu aktorów, a w szczególności Ethana Suplee. Gorąco polecam i dodam, że wyjątkowo moja piękniejsza połowa zgadza się ze mną w zupełności, co może być dodatkową rekomendacją uwzględniającą gusta nieco odmienne od moich.

Więcej moich filmowych i serialowych polecanek znajdziecie tutaj:

https://klub-aa.blogspot.com/p/top-filmy.html

Wasz Andrew

P. S. Ukraina wciąż walczy nie tylko o swoją wolność, a my, choćby w pewnym stopniu, możemy pomóc jej obrońcom i obrończyniom, w tym także naszym chłopakom na wojnie. Każde wsparcie i każda wpłata się liczy! Można wspierać na różne sposoby, ale trzeba coś robić. Tutaj zrzutka na naszych medyków pola walki działających na froncie https://zrzutka.pl/nc3hm5

Dochodzenie (The Killing) - nie tylko dla miłośników kryminałów

Dochodzenie (2011-2014)

oryg. 

The Killing

Swego czasu zachęcałem Was do obejrzenia kultowego już serialu kryminalnego „Detektyw” (2014) oryg. „True Detective”. Dziś zapraszam do poznania serialu, który udowadnia, że można zrobić przebój eksportowy nie pokazując na ekranie ani jednej znanej twarzy. Okazuje się, że mniej opatrzeni aktorzy dają radę.

„Dochodzenie” (ang. „The Killing”), bo o tym mowa, to amerykański serial kryminalny zrealizowany na podstawie duńskiej wersji pt. „Forbrydelsen” (w Polsce wyświetlanej, żeby było śmieszniej, pod angielskim tytułem „The Killing”). Nasze tytuły książek zagranicznych, a jak widać i seriali, to chyba objaw jakiegoś narodowego kompleksu, ale to tylko taka drygresja.

Wszystko zaczyna się od porwania nastolatki Rosie Larsen (Katie Findlay), a śledztwo w tej sprawie poprawdzą detektyw z wydziału zabójstw policji w Seattle Sarah Linden (Mireille Enos) i jej nowy partner Stephen Holder (Joel Kinnaman). Nie jest to absolutnie coś podobnego do „Ojca Mateusza” czy „Policjantów z Miami”. To ponura, realistyczna opowieść z pogranicza zbrodni, zboczeń, polityki i wielkich pieniędzy na pograniczu kryminału, thrillera oraz dramatu. Sporo psychologii i wątków obyczajowych doprawiają to w całość będącą prawdziwa ucztą dla widza.

Pierwsze dwa sezony tworzą niemal zamkniętą całość, która nie ustępuje wiele nawet tak klimatycznej i niepowtarzalnej produkcji jak wspomniany już „True Detective”. Niemal, bo w sezonie 3 i 4 okazuje się, że to pozorne zamknięcie tematu kończące sezon 2 jest podpuchą.

Gorąco polecam

Wasz Andrew

„Długa droga do domu” - jak to w Sadrze było

Długa droga do domu

The Long Road Home

National Geographic, USA 2017,
reż. Phil Abraham,
wyk. Jon Beavers, Jason Ritter, Sarah Wayne Callies, Kate Bosworth i inni

W roku 2017 miał swoją premierę miniserial (8 odcinków) o wydarzeniach Czarnej niedzieli 4 kwietnia 2004.

Tego dnia na przedmieściach Bagdadu, Sadr City, rebelianci Muktady Al-Sadra atakują pluton Pierwszego Oddziału Kawalerii z Fort Hood w Teksasie wykonujący tam misję stabilizacyjną i składający się głównie z młodych oraz niedoświadczonych żołnierzy pozbawionych wsparcia ciężkiego sprzętu. Zaskoczenie jest kompletne, gdyż od roku w okolicy nie było żadnych walk ani nawet incydentu zbrojnego. Podpułkownik Gary Volesky, dowodzący bazą wojskową Camp War Eagle w Sadr City, znany dotąd z tego, iż żaden żołnierz nie stracił życia pod jego rozkazami, musi przy pomocy ograniczonych sił, którymi dysponuje, zorganizować akcję ewakuacyjną dla otoczonego oddziału. W wyniku walk życie traci kilku Amerykanów, kilkudziesięciu zostaje rannych, a straty po stronie Irakijczyków idą w dziesiątki zabitych.

Breaking Bad - rubel za wejście, za wyjście dwa

Breaking Bad (2008)

serial prod. USA AMC
reż. Vince Gilligan

No i się skończyło! Za mną wszystkie pięć sezonów, 62 odcinki.

Rzecz zaczyna się niepozornie i tak jakoś country. W Albuquerque (półmilionowa stolica stanu Nowy Meksyk, ale w realiach USA postrzegana jako otoczona pustynią prowincja), mieszka sobie nauczyciel chemii Walter White (gra Bryan Cranston). Kiedyś świetnie się zapowiadał jako genialny naukowiec, ale w życiu mu nie wyszło. I tak by sobie powoli zmierzał ku temu, ku czemu wszyscy nieuchronnie zmierzamy, dorabiając w myjni samochodowej na utrzymanie żony w ciąży (Skyler - Anna Gunn), niepełnosprawnego syna (Walter Jr. „Flynn” - RJ Mitte) i spłacanie hipoteki na podmiejskim domku, gdyby nie rak. Pewnego niepięknego dnia dowiaduje się, iż ma obcego w płucach i pozostało mu kilka miesięcy życia. Pragnąc zapewnić rodzinie środki na utrzymanie się po jego śmierci, wpada na pomysł rozpoczęcia produkcji metamfetaminy. Serial obejmuje wydarzenia z mniej więcej dwóch lat od tego momentu, ale co się dalej wydarzy nie będę zdradzał. Fabuła jest bardzo przemyślnie skonstruowana i po mistrzowsku rozplanowana. Wciąga powoli i z każdym odcinkiem mocniej. Coś, co po pierwszym odcinku było trudne do oceny, z czasem coraz mocniej widza interesuje i jest coraz bardziej doceniane. Po pewnym czasie naprawdę się w tym serialu rozsmakowałem. Po pewnym czasie – to bardzo dobrze określa maestrię twórców serialu. Stworzyli coś, czego się nie połyka, ale smakuje, z każdym kolejnym odcinkiem odkrywając nowe nuty, nowe wartości i coraz bardziej się uzależniając.

Postapo po rosyjsku, czyli Epidemia i Ku jezioru

Ku jezioru

(oryg. Эпидемия, Epidiemija)
reżyseria: Pavel Kostomarov
scenariusz: Roman Kantor i Aleksey Karaulov
premiera 14 listopada 2019 na rosyjskiej platformie Premier

->pełna lista płac<-

Czy też macie wrażenie, że tradycja Hollywood wywiera na kino amerykańskie taką presję, iż wszystkie tamtejsze produkcje w pewnych aspektach są do siebie podobne? Nie do końca jest to wadą, tym bardziej że ta specyfika nie utrudnia, w przeciwieństwie na przykład do polskiej, odbioru światowemu widzowi. Niemniej jednak ożywczy powiew oryginalności znacznie łatwiej znaleźć choćby w kinie hiszpańskim, ale nie o nim dzisiaj chciałem Wam powiedzieć.

Zapomnij o hollywoodzkich twarzach, czyli Dom z papieru (sezon 1 i 2)

Dom z papieru

(sezon 1 i 2)

La casa de papel

(2017)


Jeśli urodzisz się po niewłaściwej stronie – umrzesz.

Kino hiszpańskie nie jest mi specjalne znane – nie miałem zbyt wielu okazji, by się z nim oswoić, ale od czasu, kiedy obejrzałem fenomenalnego Trupa (El Cuerpo) z 2012, uważam je za godne uwagi; interesujące, oryginalne i niedoceniane. Po kilkakrotnych zachętach ze strony rodziny i znajomych postanowiłem obejrzeć serial Dom z papieru, który osiąga bardzo dobre notowania zarówno w polskich, jak i zagranicznych rankingach.

Narcos - klasa sama dla siebie

Narcos

W 2015 roku ujrzał światło dzienne pierwszy sezon serialu Narcos zrealizowany przez Gaumont International Television dla platformy Netflix. W chwili obecnej możemy już obejrzeć pięć sezonów:

Sezon 1 – kariera Pablo Escobara, szefa kartelu z Medelin
Sezon 2 – polowanie na Escobara
Sezon 3 – kartel z Cali
Sezon 4 – kartel z Guadalajary (Narcos Meksyk 1)
Sezon 5 – imperium Félixa Gallardo (Narcos Meksyk 2)

Podwójna retrospekcja i kłopoty z pamięcią, czyli Detektyw 3

Detektyw 3

True Detective (season 3)

Ponieważ pierwszy sezon True Detective bardzo mi się spodobał i podzielam zachwyt tych, którzy określają go jako kultowy, a i drugi sezon tego serialu mnie nie zawiódł, nie było wyjścia innego, jak sięgnąć po jego trzecią odsłonę. I znów, podobnie jak w dwójce, choć uważny widz znajdzie w trójce nawiązanie do jedynki, to można powiedzieć, iż w zasadzie poza nazwą Detektyw 3 nie jest kontynuacją poprzednich sezonów i łączy je tylko tytuł oraz nazwisko Nic Pizzolatto. Był on pomysłodawcą, scenarzystą i producentem wszystkich odsłon True Detective, a w trójce jest również reżyserem poszczególnych odcinków.

Żywe trupy sezon trzeci, czyli zapomnieliśmy, jacy są ludzie

Żywe trupy sezon trzeci

(The Walking Dead 3)
premiera pierwszego odcinka w USA 14 października 2012

Od kilku już osób słyszałem, że poziom tego świetnie rozpoczętego serialu spada z czasem. Po obejrzeniu pierwszych dwóch sezonów, które okazały się kawałkiem naprawdę dobrego kina, do trzeciego podchodziłem więc z pewną obawą.