"Tokyo Express" Seichō Matsumoto - Nieszczęśliwa miłość czy kryminalna zagadka?

Seichō Matsumoto

Tokyo Express

Tytuł oryginału: Ten to Sen (点と線)

Tłumaczenie: Jesse Kirkwood

Wydawnictwo: Penguin Books

Seria: Penguin Modern Classics

Liczba stron: 160

Format: papier

 

 

Wyobraźnia to potężne narzędzie, jakim obdarzony jest człowiek. Za jego pomocą możliwe jest powoływanie do istnienia całych światów, cechującym się bogactwem i złożonością. Umysł ludzki staje się przestrzenią, w którą wkracza duch kreacji. Tyle, że imaginacja ma też swoją mroczną stronę – za jej sprawą możliwe jest planowanie czegoś zupełnie przeciwnego, tj. aktów destrukcji, zniszczenia. Intelekt zaprzęgnięty do tego typu aktywności, koncentruje się na metodach eliminacji elementów uznawanych za niepożądane, przy pozostawieniu jak najmniejszej ilości śladów. O tym, jak wymyślne formy potrafi przyjmować tego typu działalność ciekawie pisze Seichō Matsumoto (1909 – 1992), japoński autor powieści detektywistycznych, twórca książki Tokyo Express.

"Inspector Imanishi investigates" Seichō Matsumoto - Dopasowując puzzle kryminalnej zagadki

Seichō Matsumoto

Inspector Imanishi investigates

Tytuł oryginału: Suna no Utsuwa 

Tłumaczenie: Beth Cary

Wydawnictwo: Penguin Books

Seria: Penguin Modern Classics 

Liczba stron: 352

Format: papier

 

 

  

Człowieczy umysł – źródło naszych procesów myślowych, ukryte gdzieś w neuronowej gęstwinie – to niezwykła maszyneria, której funkcjonowanie wciąż skrywa ogrom tajemnic i niewiadomych. Nie mniej zagmatwane i niełatwe do prześledzenia są zachodzące w nim procesy myślowe, które w połączeniu z wysoce zindywidualizowanym sposobem przetwarzania płynących z otoczenia bodźców, skutkują niepowtarzalnym systemem podejmowania decyzji i wyborów. Dodając do tego kapryśną fortunę, która lubi sobie płatać z nas figle – choćby poprzez konfrontowanie nas ze skrajnie niekomfortowymi, niespodziewanymi okolicznościami – nietrudno o konstatację, że odczytywanie intencji bliźniego czy motywów jego postępowania to nie lada wyzwanie. O tym jak trudnym bywa owa sztuka przypomina nam Seichō Matsumoto (1909 – 1992), japoński pisarz specjalizujący się w powieściach detektywistycznych, autor książki Inspector Imanishi Investigates.

"Pleasure of Thinking" Wang Xiaobo - O Chinach z zewnątrz i z wewnątrz

Wang Xiaobo

Pleasure of Thinking

Tytuł oryginału: Sīwéi de lèqù (思维的乐趣)

Tłumaczenie: Yan Yan

Wydawnictwo: Penguin Books

Seria: Penguin Modern Classics

Liczba stron: 224

Format: papier

  

Bywa, że człowieczy żywot nie różni się zbytnio od ruletki, bowiem o tym, w jakich warunkach przychodzi nam egzystować, nierzadko decydują siły, na które mamy znikomy wpływ. W takich okolicznościach, kiedy lata naszego ziemskiego żywota zbiegają się z wydarzeniami spod znaku historii przez wielkie H, człowiek staje się pyłkiem, bezlitośnie targanym podmuchami kapryśnego losu. Źródłem owych turbulencji mogą być decyzje wszelakiej maści decydentów, pragnących udoskonalić rodzaj ludzki – niezbędne poprawki z reguły wprowadza się siłą, stosując szeroki wachlarz różnych środków przymusu. Zniewoleniu, podporządkowaniu, inwigilacji czy kontroli poddanych zostaje wiele aspektów rzeczywistości, co w praktyce oznaczana, że wolność jednostki zostaje drastycznie zredukowana. W takich właśnie momentach oazą niezależności pozostaje człowieczy umysł, a jedną z nielicznych (choć niekoniecznie dozwolonych) przyjemności staje się myślenie. Przypomina nam o tym chiński pisarz Wang Xiaobo (1952 – 1997), autor zbioru esejów wydanych pod wymownym tytułem Pleasure of Thinking (Przyjemność myślenia).

"The Moon and the Bonfires" Cesare Pavese - Piękno i surowość miejsc młodości

Cesare Pavese

The Moon and the Bonfires

Tytuł oryginału: La Luna e i Falò 

Tłumaczenie: Tim Parks

Wydawnictwo: Penguin Books

Seria: Penguin Modern Classics  

Liczba stron: 176

Format: papier 

 

 

(…) ale życie pozostaje takie samo, a ci ludzie nie zdają sobie sprawy, że pewnego dnia, podobnie jak ja, rozejrzą się dookoła i stwierdzą, że wszystko stało się przeszłością [1]. Strumień ludzkiego bytu ma to do siebie, że płynie tylko w jednym kierunku – niemożliwym jest zawrócenie jego nurtu. Przyszłość, dopiero majacząca na horyzoncie, wkrótce staje się teraźniejszością, która nierzadko przecieka nam przez palce, którą doceniamy za późno, gdy już staje się echem przeszłości. Ten miarowy, jednostajny i bezlitosny upływ czasu jest najbardziej widoczny, kiedy odwiedzamy dobrze znane nam miejsce po długiej nieobecności – wędrując śladami naszej młodości, uzmysławiamy sobie, że człowieczy żywot to cykl nieustannych przeobrażeń. Na własnej skórze przekonuje się o tym Węgorz, bohater powieści The Moon and the Bonfires autorstwa Cesare Pavese (1908 – 1950), włoskiego poety, tłumacza i prozaika.

"The Rainbow" Yasunari Kawabata - Obrazy przepływającego świata [*]

Yasunari Kawabata

The Rainbow

Tytuł oryginału: Niji ikutabi

Tłumaczenie: Howard S. Hibbett

Wydawnictwo: Penguin Books

Seria: Penguin Modern Classics

Liczba stron: 224

 

 

 

Strumienie czasu płyną niestrudzenie, sprawiając że otaczająca nas rzeczywistość ulega nieustannym przeobrażeniom. To, co znane i do czego przywykliśmy, stopniowo odchodzi, zanika i zastępowane jest przez nowe, które niekiedy razi nas i mierzi, wzbudzając niechęć i bunt. Cóż jednak oznacza nasza irytacja wobec potężnych sił kapryśnej fortuny, która modeluje świat wedle własnego uznania. Zmiana to nieodzowna składowa człowieczego żywota, o czym przekonują się bohaterki powieści The Rainbow, autorstwa Yasunariego Kawabaty (1899 – 1972), prozaika i poety japońskiego, pierwszego pochodzącego z Kraju Kwitnącej Wiśni laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (został on uhonorowany w 1968 roku).

"Dandelions" Yasunari Kawabata - O źródłach i przyczynach traum

Dandelions

Yasunari Kawabata

Tytuł oryginału: Tanpopo

Tłumaczenie: Michael Emmerich

Wydawnictwo: Penguin Books

Liczba stron: 144

Seria: Penguin Modern Classics

Format: papier

 

Człowieczy umysł to twór ewolucji i natury na tyle skomplikowany i złożony, że mimo postępu w wielu dziedzinach nauki, wciąż nie potrafimy go w pełni rozgryźć. Nadal, wiele aspektów funkcjonowania naszych mózgów wymyka się naszemu pojmowaniu, wciąż ogrom kwestii pozostaje dla nas zagadkowych i trudnych do wyjaśnienia. Luki w wiedzy objawiają się ze szczególną mocą we wszelakiej maści psychicznych chorobach, którym nie potrafimy zaradzić – bezsilność wobec pogarszającego się stanu zdrowia pacjentów boleśnie uzmysławia nam, jak wiele do odkrycia jest wciąż przed nami. Natomiast o tym jak trudno funkcjonuje się tym, którzy naznaczeni zostają łatką "szaleńca" przypomina nam Yasunari Kawabata (1899 – 1972), prozaik i poeta japoński, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za 1968 rok, autor powieści Dandelions.

 

"Beautiful Star" Yukio Mishima - Kosmiczny pojedynek o światowy pokój

Beautiful Star

Yukio Mishima

Tytuł oryginału: Utsukushii Hoshi

Tłumaczenie: Stephen Dodd

Wydawnictwo: Penguin Books

Seria: Penguin Modern Classics

Liczba stron: 288

Format: papier

 

Lata 60-te XX wieku naznaczone są zimnowojenną rywalizacją pomiędzy atomowymi mocarstwami, odbywającą się m.in. na militarnej płaszczyźnie. Prężeniu muskułów, traktowanemu jako integralny element polityki odstraszania, mającemu na celu zniechęcenie do pojęcia potencjalnej konfrontacji, towarzyszy intensywny wyścig zbrojeń, którego finał bardzo łatwo może wymknąć się spod kontroli, którejkolwiek ze stron. To właśnie w roku 1961 zdetonowany zostaje najpotężniejszy jak do tej pory ładunek termojądrowy, jakim jest AN602, czyli tzw. Car-bomba o mocy ok. 58 megaton. Echa tej eksplozji słychać także w literaturze z tego okresu, która naznaczona jest niepokojem i lękiem o kondycję ludzkości, znajdującej się na krawędzi wyginięcia. Postęp technologiczny, obdarzający nasz człowieczy rodzaj niebotycznymi narzędziami zagłady, galopuje zbyt szybko – nie nadążające za nim moralność i wyobraźnia nie pozwalają w pełni uzmysłowić sobie konsekwencji choćby przypadkowego naciśnięcia guzika, który doprowadzi do termojądrowej eskalacji. Troska o ten stan trwania o włos od apokalipsy widoczna jest choćby w opublikowanej 20 października 1962 roku książce pt. Beautiful Star autorstwa japońskiego literata Yukio Mishimy (co ciekawe data wydania dzieła niemal idealnie zbiega się z kryzysem kubańskim, który między 16 a 28 października 1962 roku wybucha na Kubie, na skutek tajnego rozmieszczenia przez ZSRR na Kubie pocisków balistycznych średniego zasięgu, bezpośrednio zagrażającym terytorium Stanów Zjednoczonych).

 

Toni Cade Bambara "The Salt Eaters" - O wspólnym pokonywaniu traum

Toni Cade Bambara

The Salt Eaters

Wydawnictwo: Penguin Books

Seria: Penguin Modern Classics

Liczba stron: 256

 

 

 

 

 

Każdy materiał cechuje się określoną wytrzymałością. Oddziałując obciążeniem wywołujemy w nim siły wewnętrzne, które skutkują jego deformacją, a w krytycznym przypadku, jego zniszczeniem. Podobnie rzecz ma się z ludzką psychiką – człowiek to z reguły istota bardzo elastyczna, potrafiąca dostosować się do skrajnie niekorzystnych warunków, ale długotrwała ekspozycja na negatywne bodźce, prędzej czy później doprowadzi do załamania, kryzysu czy choćby chwili słabości. W takich newralgicznych momentach – kiedy nasz umysł przestaje sobie radzić z narzuconym na niego ciężarem – kluczowe jest wsparcie najbliższych, za sprawą którego możliwe jest przezwyciężenie ciężkich doświadczeń. Aby taka pomoc otoczenia mogła być skuteczna, konieczna jest determinacja zarówno ze strony tych, którzy ją udzielają, jak i tych, którzy jej potrzebują. Przypomina nam o tym Toni Cade Bambara, amerykańska pisarka, wykładowczyni akademicka, aktywistka oraz dokumentalistka, autorka powieści The Salt Eaters.

"Beauty and Sadness" Yasunari Kawabata - O goryczy zemsty

Yasunari Kawabata

Beauty and Sadness

Tytuł oryginału: Utsukushisa to Kanashimi to

Tłumaczenie: Howard S. Hibbett

Wydawnictwo: Penguin Books

Seria: Penguin Modern Classics

Liczba stron: 140

 

 

 

Podziwiając dane dzieło sztuki, odruchowo i bezwiednie koncentrujemy większość naszej uwagi na jego fizycznej formie. Zdając się na zmysł wzroku śledzimy linie i kształty doszukując się tego, co piękne i niezwykłe, choć bywa, że niekiedy skrzywimy się z obrzydzenia czy westchniemy zaskoczeni. Ale wprawne oko wie, że materialna bryła to nie wszystko, bowiem pod nią skrywa się jeszcze metafizyczna nić refleksji i przeżyć, z których spleciono to, co później przychodzi nam oglądać. Książka, rzeźba czy obraz to owoc wielu alchemicznych przemian, jakie dokonują się w umyśle demiurga, który korzysta z otaczającej go rzeczywistości, wybierając z niej stosowne składniki, by następnie poddać je transmutacji. Tym sposobem (na pozór) mało szlachetna codzienność przybiera drogocenną postać artystycznego złota. Proces ten nie jest łatwy do prześledzenia, ba, jego złożoność sprawia, że z perspektywy czasu, nierzadko to, co realne, nierozerwalnie plącze się z tym, co stanowi jedynie płód wyobraźni. Przypomina nam o tym japoński noblista Yasunari Kawabata (1899 – 1972), autor powieści Beauty and Sadness.

"The Frolic of the Beasts" Yukio Mishima - Taniec śmierci, taniec szaleństwa, taniec autodestrukcji

Yukio Mishima

The Frolic of the Beasts

Tytuł oryginału: Kemono no Tawamure

Tłumaczenie: Andrew Clare

Wydawnictwo: Penguin Books

Seria: Penguin Modern Classics

Liczba stron: 176

Kiedy miłosne uniesienie skażone zostanie ziarnem psychozy, może ono przekształcić się w jedną ze swoich najbardziej pokracznych form, tj. w zaborczą i obsesyjną zazdrość. Obiekt westchnień staje się zarazem źródłem perwersyjnej niechęci, ocierającej się o nienawiść i wzbudza równie silne, co przeciwstawne emocje. Pożądaniu towarzyszy poczucie krzywdy, a w parze z namiastką czułości pojawia się paranoiczna podejrzliwość. Udręczony umysł, targany nieustannym, nerwowym napięciem, zagania się na skraj przepaści, za którą rozpościera się bezdenna otchłań szaleństwa. W takich okolicznościach bywa, że ratunkiem przed samounicestwieniem jest radykalne przecięcie potężnego uczuciowego węzła, tj. wepchnięcie ukochanej osoby w cudze ramiona – powątpiewanie przeradza się w pewność, zaś wydumane przewiny przywdziewają szaty realności. Cóż jednak, jeśli pajęczyna misternie plecionego planu zostanie zaburzona przez przekroczenie założonego marginesu błędu? Jak wygląda krajobraz po burzy, której przebieg jest zupełnie inny, niż zaplanował to sobie jej inicjator? Interesującym pejzażem po tego typu kataklizmie raczy nas Yukio Mishima (1925 – 1970) w swojej powieści The Frolic of the Beasts.

Kōbō Abe "The Box Man" - Kartonowy labirynt

Kōbō Abe

The Box Man

Tytuł oryginału: Hako otoko

Tłumaczenie: E. Dale Saunders

Wydawnictwo: Penguin Books

Seria: Penguin Modern Classics

Liczba stron: 160

Minęła niemała chwila, odkąd siedzisz w tym dusznym i ciasnym pokoiku. Jedynym źródłem światła, które sączy się powoli i nieśmiało jest stara lampa, nie będąca jednak w stanie zwalczyć ogarniającej Cię ciemności. Widzę, że co rusz pochylasz się nad notatkami, które tak zawzięcie piszesz i czytasz, i korygujesz. Sądzisz, że uda Ci się wgryźć w tekst, który masz przed sobą? Przecież to zwykły bełkot wariata. Nieskładny i poplątany, perwersyjny i prowokujący. Lepiej sobie odpuść, bo w opinii niektórych szaleństwem można się zarazić, szczególnie, gdy się w nie zagłębiamy, usiłując dociec jego korzeni. Zresztą rób, co chcesz, Twoja wola. Ale następnym razem pomyśl nad lepszą kryjówką dla tego wielkiego kartonu, który zostało tak nieudolnie wciśnięty za szafę, że widać go nawet w tym półmroku. Ha! Zaskoczony? Kiedy zasnąłeś, ośmieliłem się przejrzeć te zapisane gęstym maczkiem zapiski. Kōbō Abe. The Box Man. Koniec Twojej psychicznej stabilności jest nieuchronny. Żegnaj. Ja spróbuję się wyrwać z tego sennego koszmaru, dla mnie jest jeszcze nadzieja.

Yūko Tsushima "Territory of Light" - Zmagania samotnej matki

Yūko Tsushima

Territory of Light

Tytuł oryginału: Hikari no ryōbun

Tłumaczenie: Geraldine Harcourt

Wydawnictwo: Penguin Books

Seria: Penguin Modern Classics

Liczba stron: 128

 

 

 

W rozumieniu potocznym, światło to ta część promieniowania elektromagnetycznego, która odbierana jest przez siatkówkę naszego oka. W ujęciu filozoficznym światło może kojarzyć się z kartezjuszowymi jasnością i wyraźnością; w religijnym – z Chrystusem, który zgodnie z przepowiednią Symeona będzie oświeceniem pogan; zaś w malarstwie światłocień to podstawowe narzędzie pomagające w komponowaniu przestrzeni obrazu. Światło jest też chętnie wykorzystywane w literaturze, gdzie może pełnić rolę niejednego symbolu, o czym możemy przekonać się sięgając po książkę Territory of Light pióra Yūko Tsushimy (1947 – 2016), japońskiej pisarki, eseistki i krytyczki, laureatki wielu literackich wyróżnień.

Kōbō Abe "The Face of Another" - Wyznanie maski

Kōbō Abe

The Face of Another

Tytuł oryginału: Tanin no kao

Tłumaczenie: E. Dale Saunders

Wydawnictwo: Penguin Books

Seria: Penguin Modern Classics

Liczba stron: 256

Twoja wędrówka przez ciemny i duszny labirynt powoli dobiega końca. Nie zwiodły Cię liczne odnogi, które mamiły obietnicą wyjawienia odpowiedzi na poszukiwane przez Ciebie pytania. Udało Ci się zachować czujność, a upór doprowadził Cię do celu. Wysiłek musi zostać doceniony. Wchodzisz w krąg światła, w którym dostrzegasz coś, co może być tym, czego pożądasz. Na obskurnym stole spoczywają maska oraz trzy notatniki. Ale czy w kluczowym momencie wystarczy Ci odwagi, by sięgnąć po to, na czym tak mocno Ci zależało? Jeśli czujesz się na siłach to spróbuj skonfrontować z tym, co ma do zaproponowania Kōbō Abe w swojej powieści The Face of Another.

Yūko Tsushima "Child of Fortune" - O trudach samotnego macierzyństwa

Yūko Tsushima

Child of Fortune

Tytuł oryginału: Choji

Tłumaczenie: Geraldine Harcourt

Wydawnictwo: Penguin Books

Seria: Penguin Modern Classics

Liczba stron: 152

 

 

 

Wydarzenia nieoczekiwane i nagłe na ogół się zapowiadają, chociaż czynią to na tyle dyskretnie, że niemal zawsze czujemy się zaskoczeni, gdy już do nich dojdzie. W nasz żywot wprowadzony zostaje element chaosu, za sprawą którego unaoczniamy sobie fakt, że nasza dotychczasowa egzystencja biegła na tyle jednostajnie, że pojawiły się w niej koleiny rutyny. Zatem nieprzewidziane może stać się asumptem do tego, by na swój byt spojrzeć nieco uważniej i poświęcić chwilę czasu na ustalenie, dlaczego znajdujemy się akurat w takim, a nie innym położeniu. Intrygujący portret kobiety, której przytrafiła się tego typu sytuacja możemy odnaleźć w powieści Child of Fortune, pióra Yūko Tsushimy (1947 – 2016), japońskiej pisarki, eseistki i krytyczki, laureatki wielu literackich wyróżnień.

Don DeLillo "End Zone" - W oparach amerykańskiego postmodernizmu

End Zone

Don DeLillo

Wydawnictwo: Penguin Books

Seria: Penguin Modern Classics

Liczba stron: 245

 

 

 

 

 

 

Dobrze jest sobie od czasu do czasu pofilozofować. Usiąść gdzieś, zaszyć się w niedostępnym kącie, odseparować się. Poczekać aż nasz umysł wyrwie się z kieratu codziennych obowiązków i schematów. Uspokoić myśli, by zamiast pędzić bezładnie, zaczęły swobodnie krążyć – niech wpadają na siebie, przenikają się albo ślizgają się po ścianach naszej wyobraźni. Tematy naszych refleksji mogą być różnorakie i niczym nieograniczone, bo i po co? Dla przykładu, dlaczego by nie zająć się pustynią? Czym właściwie ona jest i co może oznaczać? Czy to bardziej miejsce wyjałowione, opuszczone, zubożone, zerodowane będące synonimem pustki czyli nicości? A może to przestrzeń pozbawiona limitów i barier, a więc i ograniczeń, jakie nakłada się na nas w naszej codziennej egzystencji? Pustynia – synonim potencjału do wykorzystania czy ogromnej straty? To wygnanie czy raczej samotnia służąca rozmyślaniom? Trudno o jednoznaczną odpowiedź, ale jednego można być pewnym – pustynia to z pewnością ciekawy motyw, o czym przekonuje nas literatura, choćby powieść End Zone autorstwa amerykańskiego pisarza Dona DeLillo (ur. 1936).