"Dziennik sprzeciwu. Tajne zapiski obywatela III Rzeszy" Friedrich Kellner - Perspektywa sprawiedliwego

Friedrich Kellner

Dziennik sprzeciwu. Tajne zapiski obywatela III Rzeszy

Tytuł oryginału: Vernebelt, verdunkelt sind alle Hirne. Tagebücher 1939-1945 

Tłumaczenie: Andrzej Kopacki

Wydawnictwo:  Fundacja Ośrodka Karta

Seria: Świadectwa XX wiek

Liczba stron: 308

Format: .epub

 

Dzisiaj, ponad 90 lat po dojściu nazistów do władzy w Niemczech (30 stycznia 1933 kanclerzem zostaje Adolf Hitler), istnieje kilka narracji na temat współudziału niemieckich obywateli w hitlerowskiej machinie śmierci, która w swych krwawych trybach mieli kilka milionów ofiar. Jedna z lobbowanych tez przedstawia ówczesnych Niemców jako zbiorowisko oszukanych, zastraszonych, ubezwłasnowolnionych i otumanionych propagandą osobników, którzy wpadają w nazistowską pułapkę bez wyjścia. Podobnie jak przedstawiciele innych narodowości, stają się oni zakładnikami członków NSDAP (niem. Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, pol. Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników), którzy dyrygują opętańczym tańcem zniszczenia i zagłady. Ale czy faktycznie niemieccy cywile oraz szeregowi żołnierze z lat 1933 – 1945 to wyłącznie ofiary? Czy zniewolony niemiecki naród to tylko bierny wykonawca szaleńczych rozkazów, którym nie można się w żadnej mierze przeciwstawić? Bardzo ciekawych odpowiedzi na te pytania udziela lektura wspomnień Friedricha Kellnera, które w Polsce zostały wydane pod tytułem Dziennik sprzeciwu. Tajne zapiski obywatela III Rzeszy.

"Podróż do krainy zeków" Julius Margolin - W królestwie Smoka, gdzie wszystko dzieje się na opak

Julius Margolin

Podróż do krainy zeków

Tytuł oryginału: Путешествие в страну Зэ-Ка

Tłumaczenie: Jerzy Czech

Wydawnictwo: Czarne 

Liczba stron: 699

Format: .epub

 

 

 

Niebo z nagła się zachmurzyło. Zadęło, zaszeleściło i ciemność zasnuła ziemię. Błysnęło. Rozległ się grzmot, po którym dało się słyszeć potężny głos: Upadła, upadła Moskwa, wielka stolica. I stała się siedliskiem czerwonych demonów i kryjówką ducha krwiożerczego, i kryjówką wszelkiego plugastwa nieczystego i budzącego wstręt, bo winem paranoi i bezwzględności napojeni zostali jej władcy. Zszokowani ludzie rozdziawili w zaskoczeniu usta, do ich umysłów nie doszło jeszcze w pełni znaczenie zasłyszanych słów, gdy donośny głos raz jeszcze zabrzmiał: Ludu mój, uchodź z niej; byście nie mieli udziału w jej grzechach i żadnej z jej plag nie podlegali, bo grzechy jej narosły – aż do nieba! Jak jednak uciekać od zła na tyle wszechpotężnego, że zdolne jest ono do przesuwania państwowych granic? Dokąd zresztą się udać, kiedy z przeciwległej strony nadciąga brunatny terror, równie okrutny i bezwzględny co ten czerwony? Po 17 września 1939 roku, kiedy wschodnia część II Rzeczpospolitej zaczyna być „wyzwalana” przez Armię Czerwoną, trudno w Polsce o dobry wybór. Z jednej strony III Rzesza, z drugiej ZSRR – ci, którym nie udaje się umknąć przez granicę rumuńską, muszą podjąć wybór czy okupację spędzić pod jarzmem niemieckim czy rosyjskim. Julius Margolin (1900 – 1971) decyduje się na opuszczenie Łodzi i udaje się do rodzinnego Pińska – nowa władza, z racji odmowy przyjęcia radzieckiego paszportu, wkrótce uznaje go za element niepożądany i wysyła na reedukację do łagrów. Długi, pięcioletni pobyt w sieci radzieckich obozów opisany zostaje w biograficznej książce Podróż do krainy zeków.

"Meteorolog" Olivier Rolin - O dramacie narodu przez pryzmat dramatu jednostki

Olivier Rolin

Meteorolog

Tytuł oryginału: Météorologue

Tłumaczenie: Anna Michalska

Wydawnictwo: Noir sur Blanc

Liczba stron: 145

Format: .epub

 

 

 

Władza, a w szczególności władza w systemach totalitarnych, potrzebuje oponentów. Przeciwnicy są o tyle niezbędni, że można zrzucić na nich winę za własne nieudolne działania, zaś w obliczu potencjalnej konfrontacji z ich zagrażającymi nam oddziałami, łatwiej jest zjednać sobie zastraszonych obywateli, ograniczając jednocześnie ich prawa. Konieczność zwalczania groźnego i podstępnego rywala to dobra wymówka do wprowadzenia „tymczasowych” wyrzeczeń, ograniczeń i specjalnych środków. Stąd każdy szanujący się dyktator wskazuje takie nieprzyjazne grupy, przy czym odbywa się to według różnego klucza. W przypadku nazistowskich Niemiec głównymi antagonistami są Żydzi – podludzie odpowiedzialni za klęskę Niemiec w trakcie I wojny światowej, za traktat wersalski i jego upokarzające dla Rzeszy postanowienia, za bycie brudem zanieczyszczającym niemiecką sztukę, literaturę, teatr, muzykę i prasę. O ile hitlerowscy oprawcy tworzą dość jasno i klarownie definicje swoich adwersarzy, o tyle zgoła inne podejście praktykują stalinowscy siepacze. W Związku Socjalistycznym Republik Radzieckich wraz z dojściem do władzy bolszewików pojawia się określenie „wróg ludu” (ros. Враг народа), które jest zbiorczą nazwą dla  wszystkich rzeczywistych lub potencjalnych przeciwników sowieckich rządów. Poszczególne fale terroru komunistycznego, szczególnie za czasów Stalina u steru, rozszerzają zakres pojęcia „wróg ludu” na kolejne grupy społeczne oraz dodają do niego wszystkie osoby skazane z Artykułu 58 radzieckiego kodeksu karnego, tj. przepisu, na podstawie którego aresztowano podejrzanych o działalność kontrrewolucyjną (sabotaż, dywersja, szpiegostwo, wroga propaganda, itd.). W praktyce „wrogiem ludu” może zostać każdy obywatel ZSRR i to w każdym momencie swojej egzystencji, bez względu na zasługi czy osiągnięcia na rzecz komunistycznego ustroju. Boleśnie przekonuje się o tym Aleksiej Wangengheim (1881 – 1937), radziecki uczony, którego tragiczne losy zostają przybliżone w książce Meteorolog, autorstwa Oliviera Rolina (ur. 1947), francuskiego dziennikarza i pisarza.

"Układ(a)ne" Aoko Matsuda - W korporacyjnych trzewiach

Aoko Matsuda

Układ(a)ne

Tytuł oryginału: Sutakkingu Kanō 

Tłumaczenie: Agata Bice

Wydawnictwo: Tajfuny

Liczba stron: 152

Format: papier

 

 

 

Ludzka egzystencja to nieustanne wchodzenie ze sobą w interakcje. Jako jednostki funkcjonujące na co dzień we wszelakiej maści gromadach, stykamy się z rzeszą osobników, którzy wywierają na nas określony wpływ. W przypadku osób odczuwających silną potrzebę akceptacji, to oddziaływanie innych na nasze postępowanie może być na tyle duże, że nasze naturalne odruchy tłamszone są na rzecz oczekiwań i powinności. Nasza osobowość zostaje stosownie przycięta, tak, by zmieściła się w gorsecie wyobrażeń na nasz temat – tyle, że długotrwałe noszenie maski, szczególnie, jeśli nas ona uwiera, jest okropnie męczące. Pojawia się zatem pokusa, by maskę zdjąć i wreszcie być sobą. Cóż się jednak wtedy stanie? Czy nasze oblicze nie będzie zdeformowane przez to, za czym tak długo chowaliśmy twarz? Dywagacji w tej materii dostarcza lektura książki Układ(a)ne autorstwa Aoko Matsudy (ur. 1979), japońskiej pisarki i tłumaczki.

"Drobiazg. Miłość w czasach genetyki" Markéta Baňková - O toksycznej mizoginii

Markéta Baňková

Drobiazg. Miłość w czasach genetyki

Tytuł oryginału: Maličkost 

Tłumaczenie: Dorota Dobrew

Wydawnictwo: Dowody na Istnienie

Seria: Stehlík

Liczba stron: 177

Format: .epub

 

 

Kim lub czym jest człowiek? Czy jako istoty ludzkie posiadamy wolną wolę czy też nasz byt jest zdeterminowany? Co kieruje naszym postępowaniem? Czy jako jednostki jesteśmy niezależnymi elementami czy też jedynie składowymi złożonego układu, w którym zatraca się nasz indywidualizm? Szukając odpowiedzi na tego typu pytania nie można ograniczyć się wyłącznie do jednej dziedziny nauki – człowiek jest homeostatem zbyt skomplikowanym, by redukować go do pojedynczego aspektu, o czym boleśnie przekonuje się protagonista powieści Drobiazg. Miłość w czasach genetyki autorstwa czeskiej pisarki Markéty Baňkovej (ur. 1969).

"Dodatkowa dusza" Wioletta Grzegorzewska - Opowieść bez duszy

Wioletta Grzegorzewska

Dodatkowa dusza

Wydawnictwo: Literackie 

Liczba stron: 240

Format: papier

 

 

 

 

 

Rozpętana przez III Rzeszę Niemiecką II wojna światowa zebrała bardzo krwawe, wielomilionowe żniwo. Liczba ofiar jest niemal niemożliwa do ogarnięcia ludzką wyobraźnią – w morzu cierpienia stworzonym przez nazistów można brodzić i brodzić, aż umysł zbuntuje się i poszuka schronienia w szaleństwie bądź w zobojętnieniu, wyrażającym się w zamianie ludzkich tragedii w zimne liczby, które niczego nie wyrażają. Ale na wojnę można spojrzeć też jak na mozaikę składającą się z kamyczków dramatów poszczególnych ludzi, którzy zetknęli się z tą destrukcyjną machiną. Tę właśnie drogą w swojej powieści Dodatkowa dusza kroczy Wioletta Grzegorzewska (ur. 1974), polska poetka i prozaiczka.

"Tatsu Tarô, syn smoka" Miyoko Matsutani - Smocza przygoda

Miyoko Matsutani

Tatsu Tarō, syn smoka

Tytuł oryginału: Tatsu no ko Tarō 

Tłumaczenie: Zbigniew Kiersnowski

Rysunki: Piotr Fąfrowicz

Wydawnictwo: Media Rodzina

Liczba stron: 120

Format: papier

 

 

Perspektywa błogiego leniuchowania bywa kusząca. Szczególnie, gdy znajdą się ludzie gotowi nam usługiwać i wypruwać z siebie żyły, byle nie zakłócać naszego nic nie robienia. Ileż jednak można się obijać i zabawiać, obżerając się przy tym bezwstydnie? Jeśli za bardzo skoncentrujemy się na samym sobie wpatrując się tylko we własny pępek, niejedno może nam przelecieć koło nosa. Warto więc skończyć z egoizmem i rozejrzeć się dookoła – być może wtedy spotka nas przygoda. Pięknie pisze o tym Miyoko Matsutani (1926 – 2015), japońska pisarka literatury dziecięcej i badaczka folkloru, autorka książki Tatsu Tarō, syn smoka.

"Niewidzialne kobiety" Caroline Criado Perez - O algorytmach karmionych trefnymi danymi

Caroline Criado Perez

Niewidzialne kobiety. Jak dane tworzą świat skrojony pod mężczyzn

Tytuł oryginału: Invisible Women: Exposing Data Bias in a World Designed for Men  

Tłumaczenie: Anna Sak

Wydawnictwo: Karakter

Liczba stron: 452

Format: .epub

 

 

Różnice między mężczyznami, a kobietami to z jednej strony wynikowa biologii, z drugiej zaś to pokłosie kulturowych uwarunkowań sprowadzających się do przypisywania odmiennych, a przy tym specyficznych ról, cech i zachowań. I o ile część współczesnej literatury feministycznej koncentruje się na uzmysłowieniu, że wiele z tych różnic jest wykreowana sztucznie, o tyle istnieją także pozycje skupiające się na negatywnych aspektach braku uwzględnienia występowania tych odmienności (szczególnie biologicznych). Jedną z tego typu książek jest dzieło Niewidzialne kobiety. Jak dane tworzą świat skrojony pod mężczyzn autorstwa Caroline Criado Perez (ur. 1984), brytyjskiej pisarki, dziennikarki i aktywistki feministycznej.