"Beautiful Star" Yukio Mishima - Kosmiczny pojedynek o światowy pokój

Beautiful Star

Yukio Mishima

Tytuł oryginału: Utsukushii Hoshi

Tłumaczenie: Stephen Dodd

Wydawnictwo: Penguin Books

Seria: Penguin Modern Classics

Liczba stron: 288

Format: papier

 

Lata 60-te XX wieku naznaczone są zimnowojenną rywalizacją pomiędzy atomowymi mocarstwami, odbywającą się m.in. na militarnej płaszczyźnie. Prężeniu muskułów, traktowanemu jako integralny element polityki odstraszania, mającemu na celu zniechęcenie do pojęcia potencjalnej konfrontacji, towarzyszy intensywny wyścig zbrojeń, którego finał bardzo łatwo może wymknąć się spod kontroli, którejkolwiek ze stron. To właśnie w roku 1961 zdetonowany zostaje najpotężniejszy jak do tej pory ładunek termojądrowy, jakim jest AN602, czyli tzw. Car-bomba o mocy ok. 58 megaton. Echa tej eksplozji słychać także w literaturze z tego okresu, która naznaczona jest niepokojem i lękiem o kondycję ludzkości, znajdującej się na krawędzi wyginięcia. Postęp technologiczny, obdarzający nasz człowieczy rodzaj niebotycznymi narzędziami zagłady, galopuje zbyt szybko – nie nadążające za nim moralność i wyobraźnia nie pozwalają w pełni uzmysłowić sobie konsekwencji choćby przypadkowego naciśnięcia guzika, który doprowadzi do termojądrowej eskalacji. Troska o ten stan trwania o włos od apokalipsy widoczna jest choćby w opublikowanej 20 października 1962 roku książce pt. Beautiful Star autorstwa japońskiego literata Yukio Mishimy (co ciekawe data wydania dzieła niemal idealnie zbiega się z kryzysem kubańskim, który między 16 a 28 października 1962 roku wybucha na Kubie, na skutek tajnego rozmieszczenia przez ZSRR na Kubie pocisków balistycznych średniego zasięgu, bezpośrednio zagrażającym terytorium Stanów Zjednoczonych).

 

"Mishima. Życie" John Nathan - Historia autodestrukcji

Mishima. Życie

John Nathan

Tytuł oryginału: Mishima. A biography

Tłumaczenie: Maciej Froński

Wydawnictwo: Państwowy Instytut Wydawniczy

Liczba stron: 416

Format: papier

 

 

Ludzka jednostka to istota o ogromnych pokładach obcości i tajemnicy. W niemal każdym człowieku rozpościera się, mniejsza bądź większa, przestrzeń pozostająca poza zdolnością zrozumienia przez innych – niepowtarzalny sposób przetwarzania płynących z otoczenia bodźców, w połączeniu z odebranym wychowaniem oraz środowiskiem, w jakim przyszło nam dorastać i egzystować, naznacza nasze istnienie paletą wyjątkowych doświadczeń, decydujących o naszej indywidualności i niepowtarzalności. Zdarza się jednak, że dany człowiek staje się przedmiotem (a może i podmiotem?) naszego zainteresowania – pragniemy wytłumaczyć sobie jego działania i postępowanie, by temu, co z naszej perspektywy nieracjonalne, nadać sens. W przypadku pisarzy czy pisarek, sama znajomość twórczości z reguły nie wystarcza – często pojawia się pokusa, by zajrzeć też za literackie kulisy i przyjrzeć się, jak wygląda codzienny byt. Tak było właśnie w moim przypadku, kiedy sięgnąłem po biografię Yukio Mishimy (1925 – 1970), japońskiego prozaika, poety, eseisty oraz dramaturga (tworzącego sztuki dla tradycyjnych japońskich teatrów nō i kabuki), wieloletniego kandydata literackiej Nagrody Nobla. Wybór okazał się bardzo trafny, bowiem książka Mishima. Życie pióra Johna Nathana (ur. 1940) to zaiste frapująca lektura.

 

"Kameliowy Sklep Papierniczy" Ito Ogawa - W krainie znaków

Kameliowy Sklep Papierniczy

Ito Ogawa

Tytuł oryginału: Tsubaki Bunguten

Tłumaczenie: Alicja Kanieckai

Wydawnictwo: Tajfuny

Liczba stron: 248

Format: papier

 

 

W życiu każdej osoby mogą przytrafić się momenty egzystencjalnego mroku, poczucia pustki czy jałowości istnienia. Piętrzące się przed nami przeszkody zdają się być wówczas nie do pokonania, błędne wybory mieć nieodwracalne konsekwencje, zaś wszelkie niepowodzenia urastają do rangi ogromnych rozmiarów klęsk. Naturalną rzeczą w takich wypadkach jest szukanie pocieszenia czy ukojenia – pragniemy znaleźć coś, co przywróci nam wiarę zarówno w siebie, jak i w innych, coś, co przypomni nam o blaskach człowieczego żywota. Jedną z metod takiego uczuciowego wytchnienia jest sięgnięcie po odpowiednią literaturę. Do tego typu grona książek podtrzymujących na duchu z pewnością zaliczyć można powieść Kameliowy Sklep Papierniczy pióra Ito Ogawy (ur. 1973), japońskiej pisarki i eseistki.

 

"Skrzydlate opowieści" Sofia Samatar - Średnio udany powrót do Olondrii

Skrzydlate opowieści

Sofia Samatar

Tytuł oryginału: The Winged Histories

Tłumaczenie: Michał Jakuszewski

Wydawnictwo: MAG

Seria: Uczta Wyobraźni

Liczba stron: 300

Format: papier

 

 

Umiejętne operowanie słowem pozwala na budowanie przejmujących i przekonujących opowieści, za sprawą których prezentowana jest dana wizja zachodzących wypadków. Jak jednak ma się ta wizja w odniesieniu do rzeczywistości? Przecież nasze niedoskonałe aparaty percepcyjne wybiórczo traktują napływające z otoczenia bodźce, co skutkuje tym, że fakty interpretujemy na swój niepowtarzalny i wyjątkowy sposób. Jeśli zatem zestawić ze sobą kilka spojrzeń na te same zdarzenia, to może okazać się, że wcale nie są one ze sobą współbieżne, ba, że nierzadko, w niemałym stopniu się one od siebie różnią, bo koncentrują się na innych aspektach czy detalach. Dopiero złożone w całość zapewniają pełny przegląd sytuacji, o czym przypomina nam Sofia Samatar (ur. 1971), amerykańska pisarka o somalijskich korzeniach, autorka książki Skrzydlate opowieści.

 

"Morze, morze" Iris Murdoch - O toksycznej zazdrości

Morze, morze

Iris Murdoch

Tytuł oryginału: The Sea, the Sea

Tłumaczenie: Wiesława Schaitterowa

Wydawnictwo: Państwowy Instytut Wydawniczy

Seria: Współczesna Proza Światowa

Liczba stron: 598

Format: papier

 

 

 

Starość, bardziej niż z działaniem, kojarzy się z rozmyślaniami, orbitą których pozostają wszelakiej maści bilanse i podsumowania. Zmierzch człowieczej egzystencji zdaje się być dobrym momentem, by holistycznie spojrzeć na własny żywot i dokonać jego rozrachunku. Jak to jednak zazwyczaj bywa, schematy i klisze myślowe to jedno, zaś rzeczywistość to drugie, nierzadko znacznie odbiegające o tego, czego byśmy się spodziewali. Przypomina nam o tym Iris Murdoch (1919 – 1999), anglo-irlandzka pisarka i filozofka, autorka uhonorowanej Nagrodą Bookera powieści Morze, morze.

"Miły i dobry" Iris Murdoch - O ludzkich dylematach

Miły i dobry

Iris Murdoch

Tytuł oryginału: The Nice and the Good

Tłumaczenie: Aldona Możdżyńska-Białaa

Wydawnictwo: Atext

Liczba stron: 343

Format: papier

 

 

 

 

O ile łatwiej jest mieć o sobie wysokie mniemanie w sprawach moralnych, gdy los pozostaje dla nas łaskawy. Dopiero kiedy kapryśna fortuna podłoży nam pod nogi kilka kłód, skazując na etyczne dylematy czy podejmowanie trudnych decyzji w ekstremalnych okolicznościach, bez możności odwołania się do wcześniejszych szablonów zachowań, oczom naszym ukazać się może własna małość. Człowiek staje się wówczas drobnym pyłkiem, targanym przez wichry przypadku. Przypomina nam o tym anglo-irlandzka pisarka i filozofka Iris Murdoch (1919 – 1999), autorka powieści Miły i dobry.

"Wszystko na darmo" Walter Kempowski - W przededniu zagłady

Wszystko na darmo

Walter Kempowski

Tytuł oryginału: Alles umsonst

Tłumaczenie: Małgorzata Gralińska

Wydawnictwo: ArtRage

Liczba stron: 382

Seria: Cymelia

Format: papier

 

 

Jeśli ludzie muszą cierpieć, to niech przynajmniej ktoś da wyraz ich cierpieniu [1]. W żaden sposób nie zmniejszy to krzywdy, nie uśmierzy bólu, nie ukoi skołatanych nerwów, ale pozwoli chociaż pozostawić świadectwo niedoli i ucisku, które będzie kolejną cegiełką pozwalającą wznieść potężną budowlę, jaką jest zapis ludzkich niegodziwości i okrucieństw. Być może kiedyś, w (nie)odległej przyszłości, gdy konstrukcja będzie na tyle wielka, że wreszcie przytłoczy zbiorową wyobraźnię, ludzkość uroni łzę nad własną małością i odetnie się od swojej barbarzyńskiej natury. A póki co, pozostaje nam kolekcjonowanie smutnych historii, pokazujących do czego prowadzi folgowanie najbardziej prymitywnym instynktom, przesyconych żądzą destrukcji i chaosu. Jedną z nich jest powieść Wszystko na darmo, niemieckiego pisarza Waltera Kempowskiego (1929 – 2007).

"Czas wilka. Powojenne losy Niemców" Harald Jähner - Niemieckie morze ruin

Czas wilka. Powojenne losy Niemców

Harald Jähner

Tytuł oryginału: Wolfszeit. Deutschland und die Deutschen 1945-1955

Tłumaczenie: Arkadiusz Żychliński

Wydawnictwo: Poznańskie

Liczba stron: 418

Seria: Z bliska

Format: .epub

 

 

Wojna to chwile przesiąknięte destrukcją – entropia przyjmuje ogromne rozmiary, pochłaniając po drodze wszelki ład. Im dłużej konflikt trwa, tym więcej ludzkich płodów pada jego ofiarą, począwszy od samych ludzi, poprzez rzeczy materialne, a na wszelakich przejawach porządku skończywszy. I nawet gdy ów czas pogardy się skończy, kiedy wreszcie zapanuje pokój, to echa chaosu długo jeszcze unoszą się nad ruinami. Nie jest bowiem tak, że rozejm natychmiastowo pozwala powrócić do tego, co było przed rozpoczęciem boju – na ogół proces odbudowy zniszczeń jest mozolny. Sam zaś okres występujący bezpośrednio po wojnie (szczególnie w przypadku tych, którzy znaleźli się po stronie pokonanych) to moment konstytuowania się nowych systemów i wartości, to czas przejściowy pomiędzy starym światem, który moralnie zbankrutował, a nowym, naznaczonym oczekiwaniami i nadziejami, tyle że rodzącym się nie bez trudności i wyrzeczeń. Słowem, powojnie jest równie frapujące, co niełatwe dla jego uczestników, o czym przypomina nam niemiecki pisarz i dziennikarz Harald Jähner (ur. 1953), autor książki Czas wilka. Powojenne losy Niemców.