Michał Gołkowski i SybirPunk po raz trzeci

Michał Gołkowski

SybirPunk vol.3

czyta: Michał Gołkowski
wydawca: Fabryka Słów 28 października 2020
ISBN: 9788379645114

Samar Yazbek "Przeprawa. Moja podróż do pękniętego serca Syrii" - O konflikcie syryjskim z syryjskiego punktu widzenia

Samar Yazbek

Przeprawa. Moja podróż do pękniętego serca Syrii

Tytuł oryginału: بوابات أرض العدم

Tłumaczenie: Urszula Gardner

Wydawnictwo: Karakter

Liczba stron: 336

Ludzkość, ujmując rzecz ze statystycznego punktu widzenia, cechuje się ogromną porywczością. Bowiem przybliżając własne zdanie, miast dialogu i dyskusji, które prowadziłyby do przekonania interlokutora o tym, że racja jest po naszej stronie, zdecydowanie atrakcyjniejszym rozwiązaniem wydaje się być użycie argumentów podpartych siłą i przemocą. Stąd kłamliwe gęby knebluje się przesiąkniętą krwią szmatą, oporne karki łamie się niczym zapałki, zaś niepokorne twarze z wyrazem zaciętości obija się do momentu, aż powstała opuchlizna może być wzięta (przy odrobinie fantazji) za oznakę przyznania się do pomyłki. Tyle, że agresja to niebezpieczna spirala, która raz puszczona w ruch jest bardzo trudna do zatrzymania, o czym przekonuje nas każdy zbrojny konflikt. Najświeższym przypomnieniem tego prostego faktu jest rozpoczęta w 2011 roku i trwająca aż do dziś wojna domowa w Syrii, o której w przejmujący sposób opowiada Samar Yazbek (ur. 1970), autorka książki Przeprawa. Moja podróż do pękniętego serca Syrii.

Czasy wojny - Ferdynand Goetel

Czasy wojny

Ferdynand Goetel

czyta: Andrzej Chomiński

seria: Nasze lektury

Rozgłośnia Polska Radia Wolna Europa

Są książki, które zmieniają obraz świata w umyśle czytelnika niezależnie od tego, jak wiele już wie. Przykładem choćby Spowiedź Calka Perechodnika, która pozostawia niezatarte wrażenie w sercu i umyśle każdego, choćby nie wiem jak wiele wcześniej czytał na temat losów Żydów podczas II wojny światowej i relacji pomiędzy Polakami, Żydami i Niemcami. Ostatnio jednak miałem możliwość posłuchać książki Ferdynanda Goetela Czasy wojny, którą Andrzej Chomiński czytał na antenie Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa w cyklu Nasze lektury i wrażenia z tego dzieła przebiły chyba wszystko, co o tej wojnie, a zwłaszcza o dziejach Polski i Polaków, zdarzyło mi się czytać.

Czasy wojny to książka wspomnieniowa zasadniczo obejmująca okres od 1939 do 1946. Autor, znakomity przedwojenny polski literat, pokazuje się w dziele jako wspaniałe pióro pozwalające odbiorcy cieszyć się nie tylko doskonałą warstwą warsztatową, piękną przedwojenną polszczyzną, ale i perspektywą, jakiej brakuje zdecydowanej większości autorów pamiętników czasów wojny. Jeszcze nie spotkałem pisarza tego okresu, który by łączył w sobie podobną bystrość uważnego obserwatora, nie tylko patrzącego okiem, ale i wyczuciem spraw politycznych, prądów historii, bezbłędnym kompasem moralnym oraz wrażliwością dostępną tylko z gruntu porządnym, dobrym do głębi ludziom. Do tego znajomości w różnych środowiskach, stanowisko, wykształcenie i osobiste predyspozycje pisarza, pozwoliły mu na oglądanie, ocenianie i komentowanie ówczesnej rzeczywistości, prądów politycznych oraz historycznych nieuchronności z ponadczasową celnością i z perspektywy dla innych nieosiągalnej. Jednocześnie zaś jest to dzieło wybitnie osobiste, przez co tym bardziej tchnące autentyzmem, którego brak innym znanym publikacjom z tego i o tym okresie, które albo prezentują szerokie i dogłębne spojrzenie, albo autentyczny, przejmujący realizm.

Całe życie Ferdynanda Goetela mogłoby być materiałem do fascynującej opowieści literackiej czy filmowej, a okres wspominany przez niego w Czasach wojny jest siłą rzeczy szczególnie interesujący i powstało dzieło nad wyraz godne polecenia.

Uczciwość, prawość (co nie zawsze znaczy to samo) i bezkompromisowa moralność oraz odwaga cywilna kazały pisarzowi nie tylko odczarować na kartach wspomnień drażliwe aspekty historii, takie jak choćby powstanie warszawskie, i ukazać co na ten temat myślano oraz mówiono w tamtych czasach, gdy wydarzenia miały miejsce. Kazały mu również wziąć udział w niemieckiej ekshumacji w Katyniu i podjąć samotną walkę o ujawnienie prawdy o zbrodni katyńskiej, za co zapłacił śmiercią za życia, bo tym chyba jest właśnie to, co zrobili mu rodacy z PRL.

Nie tylko do 1989 nie wydawano w Polsce legalnie tekstów tego autora, ale wykreślano jego nazwisko z leksykonów, programów nauczania, lub co gorsza zamieszczano życiorys daleko odbiegający od rzeczywistości, a jego dzieła wycofano (taki eufemizm na spalenie) z bibliotek. Teraz mamy okazję poznać jego dorobek, a ja uznałem, że zacznę od Czasów wojny, gdyż to one właśnie opowiadają o wydarzeniach, które sprawiły, że Goetel musiał z kraju wyjechać i umrzeć na obczyźnie, a władze robiły wszystko, by o nim zapomniano. Lektura przeszła wszelkie, najśmielsze moje oczekiwania i gdybym miał komuś polecić jedną, jedyną książkę, która nawet osobie kompletnie zielonej przedstawi zarazem ducha narodu, specyfikę czasu i miejsca, dzieje w ujęciu jak najbardziej indywidualnym i osobistym, a zarazem w oglądzie globalnym, politycznym i historycznym, padłoby właśnie na dzieło Goetela. Absolutnie i zdecydowanie polecam

Wasz Andrew

Ziemowit Szczerek "Kolejna alternatywna historia Polski" - Narkoodloty na posezonowej Dominikanie

Ziemowit Szczerek

Kolejna alternatywna historia Polski

Wydawnictwo: Fundacja Nowoczesna Polska

Liczba stron: 24

Format: .epub

 

 

Dominikana. Położone na półkuli zachodniej, na wyspie Haiti, oblewane przez wody Oceanu Atlantyckiego karaibskie państwo, niepodległe od 1844 roku, zamieszkałe przez nieco ponad 10 mln mieszkańców, w którym językiem urzędowym jest hiszpański. Czy ów kraj ma aż tak wiele wspólnego z Polską, że można uznać go za jakąś alternatywną wizję naszej ojczyzny? Okazuje się, że przy wyobraźni stymulowanej odpowiednimi intoksykantami, jest to jak najbardziej możliwe, o czym przekonuje nas Ziemowit Szczerek w swoim, utrzymanym w stylistyce gonzo, reportażu zatytułowanym Kolejna alternatywna historia Polski.

Ziemowit Szczerek "Międzymorze. Podróże przez prawdziwą i wyobrażoną Europę Środkową" - Między Wschodem a Zachodem

Ziemowit Szczerek

Międzymorze. Podróże przez prawdziwą i wyobrażoną Europę Środkową

Wydawnictwo: Agora, Czarne

Liczba stron: 344

 

 

Międzymorze, doktryna polityczna zakładająca utworzenie federacji państw Europy Środkowej i Wschodniej, to idea, która od kilku stuleci przewija się na polskiej niwie politycznej. Już Adam Jerzy Czartoryski (1770 – 1861) marzył o polsko-litewskiej wspólnocie silnie powiązanej z Czechami, Słowacją, Węgrami, Rumunią i wszystkimi Słowianami południowymi. Koncepcji Międzymorza sporo sił poświęcił marszałek Józef Piłsudski, wedle którego obszar ściśle współpracujących państw miał obejmować Białoruś, Czechosłowację, Estonię, Jugosławię, Litwę, Łotwę, Polskę, Rumunię, Ukrainę, Węgry oraz ewentualnie Finlandię. Ów twór jawił się wówczas jako konieczność i znakomita sposobność, by przeciwdziałać zagrożeniu ze strony Niemiec oraz Rosji. Inicjatywę powstania Unii Środkowoeuropejskiej reaktywował Rząd RP na uchodźstwie Władysława Sikorskiego. Tyle, że za każdym razem kończyło się na planach i zamierzeniach, które przede wszystkim z racji sprzeciwu państw zachodnich nigdy się nie ziściły. Ale fakt, że formalnie Międzymorze nigdy się nie zmaterializowało, w niczym nie przeszkadza, by odwiedzić jego niedoszłe tereny, o czym przekonuje nas Ziemowit Szczerek (ur. 1978), polski dziennikarz, tłumacz, pisarz i podróżnik, autor książki Międzymorze. Podróże przez prawdziwą i wyobrażoną Europę Środkową.

Shūsaku Endō "When I Whistle" - O różnym pojmowaniu szczęścia

Shūsaku Endō

When I Whistle

Tytuł oryginału: Kuchibue o fuku toki

Tłumaczenie: Van C. Gessel

Wydawnictwo: Peter Owen Publishers

Liczba stron: 264

Mądrość Syracha uczy nas: Czynem i słowem czcij ojca swego, aby spoczęło na tobie jego błogosławieństwo. Albowiem błogosławieństwo ojca umacnia domy dzieci, a przekleństwo matki wywraca fundamenty [1]. Cóż jednak, gdy nic porozumienia między ojcem a synem staje się coraz cieńsza i bardziej napięta, kiedy wydaje się, że lada moment pęknie? Czy należy czynić wszystko, by naprawić nadpsutą przez zaniedbania relację, nawet jeśli wszelkie znaki na niebie i na ziemi wskazują na to, że płaszczyzna kontaktu i porozumienia skurczyła się do żałośnie małego skrawka? Interesujących przemyśleń i spostrzeżeń w tej niełatwej materii dostarcza nam uznany japoński pisarz Shūsaku Endō (1923 – 1996), autor powieści When I Whistle.

Gaétan Nocq "Raport W. Opowieść rotmistrza Pileckiego" - Do piekła i z powrotem

Gaétan Nocq

Raport W. Opowieść rotmistrza Pileckiego

Tytuł oryginału: Le rapport W. Infiltré à Auschwitz

Tłumaczenie: Olga Mysłowska

Wydawnictwo: Marginesy

Liczba stron: 264

W historii ludzkiej cywilizacji niejednokrotnie dochodzi do wytworzenia się bardzo specyficznych okoliczności, w których to idee humanistyczne ulegają zawieszeniu. Najoczywistszym przykładem jest wojna, czyli okres dewaluacji praw jednostki, powszechnego upodlenia i zbydlęcenia oraz upadku moralnych zasad i wzorców. To właśnie w trakcie wojny, w imię szumnych i podniosłych haseł, dokonuje się masowej eliminacji osobników uznanych za wrogów (nierzadko wedle dość mglistych kryteriów), stąd każdy konflikt to ogrom ofiar ludzkich, w sporej mierze niewinnych (tj. nie zaangażowanych bezpośrednio w walkę). Ale nawet na tym oceanie barbarzyństwa można znaleźć wysepki tak nieludzkiego okrucieństwa, że zetknięcie się z nim szokuje i poraża. Podczas II wojny światowej taką świątynią amoralności był niewątpliwie Konzentrationslager Auschwitz, czyli zespół niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych i obozu zagłady, funkcjonujący w latach 1940 – 1945 w Oświęcimiu (niem. Auschwitz), który pochłonął ponad 1,3 mln ludzkich istnień. Trudno wyobrazić sobie, by ktoś dobrowolnie dał zamknąć się w tej nazistowskiej fabryce śmierci, z której wychodziło się najczęściej przez krematoryjny komin, ale tak właśnie postąpił Witold Pilecki (1901 – 1948), rotmistrz kawalerii Wojska Polskiego – okoliczności oraz przebieg niezwykłej misji, jakiej podjął się Pilecki w KL Auschwitz możemy poznać, sięgając po komiks Raport W. Opowieść rotmistrza Pileckiego, autorstwa francuskiego rysownika Gaétana Nocq (ur. 1968).

Kossi Efoui "Witajcie, powracające widma" - Pejzaż powojennych zniszczeń

Kossi Efoui

Witajcie, powracające widma

Tytuł oryginału: Solo d'un revenant

Tłumaczenie: Wawrzyniec Brzozowski

Wydawnictwo: Karakter

Seria: Literacka Karakteru

Liczba stron: 204

To już 10 lat odkąd opuściłeś swe rodzinne strony. Aż trudno uwierzyć, że czas tak szybko pożarł te miesiące spędzone na obczyźnie. 10 lat. Bagaż Twoich doświadczeń bardzo się powiększył. Życie naznaczyło Twój grzbiet niejedną blizną. Psotna fortuna kilkukrotnie zmusiła Cię do tego, byś kornie zgiął swój kart. Ale to już minęło. Serce krzyczy, że pora wracać! Cóż jednak zastaniesz po tak długiej nieobecności? Czy miejsce, do którego przybędziesz, będzie choćby w maleńkiej części odpowiadać Twoim wyobrażeniom? I wreszcie, co faktycznie kryje się pod tym żarliwym pragnieniem powrotu?